Zihin yetersizliğine veya Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuğu olan ailelerin gereksinimleri ile katılımları arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK ERSEL MUMCU
Danışman: Aydan Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Özel gereksinimli bireylerin aile katılımları için ailelerin gereksinimleri ve algıladıkları sosyal destekler önemli yer tutmaktadır. Bu çalışmanın amacı 7 yaş ve üzeri zihin yetersizliğine veya otizm spektrum bozukluğuna sahip çocuğu olan ailelerin gereksinimleri ile aile katılımları arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu Tokat ilinde ikamet eden, 7 yaş ve üzeri, 130 zihin yetersizliği ve 128 otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip 174 anne ve 84 baba olmak üzere 258 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı (AGBA), Aile Katılım Ölçeği (AKÖ), Yenilenmiş Anne-Baba Sosyal Destek Ölçeği (YASDÖ) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada kurulan model Yapısal Eşitlik Modeli ile test edilmiştir. Araştırmada üç değişken arasındaki ilişkileri belirlemek üzere yapılan analizler sonucunda; ebeveynlerin yenilenmiş anne-baba sosyal destek ölçeği puanları yükselirken, aile katılım ölçeği puanları da yükselmekte, aile gereksinimlerini belirleme aracı puanlarının düştüğü görülmüştür. Aracı değişken sonuçları da aile gereksinimlerini belirleme aracı değişkeni ile aile katılımı değişkeni arasındaki ilişkide yenilenmiş anne-baba sosyal destek ölçeğinin değişkeninin tam aracılık etkisinin olduğu göstermektedir. Araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin, aile katılımını sağlamak için gereksinimlerinin belirlenmesinin yanı sıra ailelere sosyal destek sunulmasının da önemli olduğu söylenebilir. Bu bağlamda özel gereksinimli bireylerin ailelerinin katılımını desteklemek için ailelere sunulacak sosyal destek türleri ve etkilerinin araştırılması önerilebilir.