İkinci Karabağ Savaşı ve sonrasındaki gelişmeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA YILMAZ
Danışman: Okan Yeşilot
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadim Türk yurdu olan Karabağ toprakları, 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren Rusya tarafından planlı olarak bölgeye yerleştirilen Ermenilerin toprak talepleri neticesinde yaşanan kanlı çatışmalara ve savaşlara sahne olmuştur. Ermenilerin, Karabağ toprakları üzerindeki haksız toprak talepleri sonucunda binlerce Azerbaycan Türkü hayatını kaybetmiş bir o kadarı ise ata yurtlarını terk etmek zorunda kalmıştır. 1828 yılında imzalanan Türkmençay Antlaşması'nın hemen ardından Karabağ'a gelen yaklaşık 120.000 kişilik Ermeni nüfusun sayısı 19. yüzyıl sonlarına doğru giderek artmış, artan nüfusla güç kazanan Ermeniler Taşnak Partisi önderliğinde Azerbaycan topraklarını ele geçirmek için çalışmalara başlamışlardır. 1905-2020 yılları arasında Ermeniler tarafından bölgenin yerli halkına karşı çeşitli saldırılar gerçekleştirilmiştir. SSCB döneminde taraflar arasındaki ilk sıcak çatışma 1988 yılında gerçekleşmiştir. Uluslararası güçlerin devreye girmesiyle 1994 yılında ateşkes niteliği taşıyan Bişkek Protokolü imzalanmıştır. Bişkek Protokolü ile savaş sonlandırılmış olsa da sorun tam olarak çözülememiş ve çatışmalar devam etmiştir. Taraflar arasındaki ilk ciddi çatışma 1-5 Nisan 2016 tarihleri arasında meydana gelmiş ve dört günlük bu savaş Viyana'da gerçekleştirilen ateşkes görüşmeleri sonucunda noktalanmıştır. Ermenilerin 27 Eylül 2020'de başlattığı saldırılar İkinci Karabağ Savaşı'nın temelini oluşturmaktadır. Bu savaşta oldukça başarılı bir askeri faaliyet gerçekleştiren Azerbaycan'ın Karabağ'ın merkezinde yer alan Şuşa'yı işgalden kurtarmasıyla Ermenistan yenilgiyi kabul etmiş ve böylece taraflar arasında Rusya'nın arabuluculuğuyla 10 Kasım 2020'de Mutabakat imzalanmıştır. Bu çalışmanın amacı başlangıçtan günümüze Dağlık Karabağ sorununu ele almak ve özellikle İkinci Karabağ Savaşını ve ilgili devletlerin bu bölgedeki faaliyetlerini değerlendirmektir.