Internal audit of governance in Turkey: An analysis in BIST-100 companies
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme (İngilizce) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÖZCAN KONAK
Danışman: Ali Atilla Perek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kurumsal yönetişim, kurumsal dünya ve bir kurumun tüm paydaşları için iyi yönetişim uygulamaları (en iyi uygulamalar) olarak tanımlanabilir. Yönetişim bir kurumun başarısının hayati bir unsuru olduğundan tanımı gereği iç denetimin yönetişimin etkililiğini değerlendirme görevi vardır. İç denetimin temel görevlerinden biri de kurumda yönetişimi denetlemek olduğu için bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de iç denetim/teftiş birimleri tarafından uluslararası iç denetim standartlarına göre halka açık şirketlerde yönetişim denetimlerinin nasıl yapıldığını ortaya koymaktır. Araştırmada Uluslararası İç Denetim Enstitüsü'nün (IIA) Kurumsal Yönetim Denetim Kılavuz'undan yararlanılmış ve veriler bu kılavuz dikkate alınarak yorumlanmıştır. Araştırma, bu bağlamda sektörler arasında uygulama farklılıkları olup olmadığını ortaya çıkarmıştır. Son olarak, iç denetim birimlerinin organizasyonel yapılarının yönetişim denetimleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Yapılan literatür taramasında yönetişim denetimi konusunda hem dünyada hem de Türkiye'de sınırlı sayıda bilimsel çalışma bulunması nedeniyle bu araştırmayla literatüre katkı sağlanmıştır. Ayrıca bu tez, Türkiye'de halka açık şirketlerdeki iç denetçilerin yönetişim denetimlerini nasıl gerçekleştirdiklerini ve/veya gerçekleştiremediklerini ortaya koyarak ve analiz ederek hem iç denetim hem de yönetişim literatürüne katkı sağlamıştır. Bu çalışmada nitel veri analiz yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Keşifsel nitelikteki bu araştırmada, BIST-100 Endeksi'ne kayıtlı halka açık şirketlerin denetim bölümü başkanları hedeflenmiş ve bu hedef doğrultusunda farklı sektörlerden 20 şirketin denetim bölümü başkanıyla görüşülmüştür. Görüşmeler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İçerik Analizinin temel amacı, toplanan verilere dayanarak çeşitli kavramları tanımlamak ve ilişkileri açıklamaktır. Araştırma bulguları, araştırmaya katılan tüm şirketlerin yönetişim denetimleri gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Sadece yönetişimin alt boyutları bazında farklı detay seviyelerine inilmekte ve IIA kılavuzlarında açıklandığı gibi farklı yöntemlerle denetimler gerçekleştirmektedirler. Yönetişim denetiminin en önemli ve zorlu alt boyutu yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarının denetimidir. Araştırma bulgularımızda 20 şirketten sadece 3'ünün yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarını denetlediğini tespit ettik. İç denetim birimleri, bir kurumun en üst organı olan yönetim kurulunu, organizasyon yapısı, yetki yetersizliği, kaynak yetersizliği, görevsizlik, sınırların aşılması gibi gerekçelerle denetlemekten kaçınabilmektedir. Dolayısıyla, yönetişim denetimleri tüm şirketlerde yapılsa bile, şirketlerin büyük çoğunluğunun yönetim kurulu yönetişim uygulamalarını değerlendirme ve denetim kapsamına almaması önemli bir gelişme noktasıdır. Bu nedenlerle kurumlardaki iç denetim birimleri, yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarını denetlemeye öncelik vermelidir. Bu denetim faaliyeti, yönetim kurulunun üstünde bir organ tarafından veya yönetim kurulunun kendisi tarafından desteklenmelidir.