Döngüsel ekonomi yaklaşımı ile kahve atıklarından antioksidan ekstraksiyonu ve farmasötik nanotaşıyıcıların üretimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, GENEL KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF NUR ULUCİCİ
Danışman: TURGUT TAŞKIN, ELİF ÇALIŞKAN SALİHİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yüksek miktardaki gıda atığının çevreye ve ülkelere artan külfeti, bu atıkların değerlendirilmesini elzem kılmıştır. Atık sorununun çözümüne yönelik olarak döngüsel ekonomi yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasının temel amacı, döngüsel ekonomi yaklaşımı kullanılarak kahve atıklarını bir atıktan ziyade yan ürün olarak değerlendirerek endüstriyel süreçlere tekrar kazandırmaktır. Bu doğrultuda, çalışmamızda; kahve atıklarının içerdikleri antioksidan bileşikleri farklı ekstraksiyon yöntemleri ile geri kazanarak tam bir tüketimlerini sağlamak, ekstraksiyon sonrası elde edilen atığı da bir hammadde olarak kullanarak katma değeri yüksek nano yapılı malzemeler üretmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Evsel tüketim sonucu ortaya çıkan Coffea arabica türü kahvenin atıkları kurutulmuş ve yeşil bir çözücü olan %50 etanol-su karışımı ile çözülmüş ve farklı koşullarda ekstraksiyon işlemi uygulanmıştır. Ekstraksiyon sonrası çeşitli antioksidan aktivite tayini testleri kullanılarak farklı ortam koşullarına tabi tutulan ekstrelerdeki antioksidan miktarı tespit edilmiştir. Sonrasında ise, yeşil yöntem ile farmasötik nanotaşıyıcıların üretimi ve fizikokimyasal yöntemler ile karakterizasyonu yapılmıştır. Bulgular: Kahve atıklarından ekstraksiyon tekniği ile antioksidan bileşiklerin eldesi başarı ile gerçekleştirilmiş ve antioksidan aktivite testleri ile ispatlanmıştır. Antioksidan eldesi sonrası kalan posadan, yeşil yöntem kullanılarak farmasötik bir nanotaşıyıcı platform olarak biyopolimer nanokürelerin başarı ile üretildiği FTIR analizi, SEM, XRD ve DLS tekniği ile ortaya konmuştur. Sonuç: Çalışmamızda, en yüksek antioksidan kapasitesi 40 °C'de etüvde bekletilmiş örneklerde ve ultrasonik banyo homojenizasyonu (30 dk) (UB) ile yapılan ekstraksiyonda elde edilmiştir. En düşük kapasitesi ise 80 °C'de etüvde bekletilen örneklerde bulunduğu belirlenmiştir. Literatür verileriyle karşılaştırıldığında, tüm işlem koşullarında elde edilen kahve atığı ekstrelerinin yüksek düzeyde antioksidan içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Kahve atıklarından antioksidanların elde edilmesinden sonra kalan posadan farmasötik nanotaşıyıcıların üretimi başarı ile yapılmıştır.