Kaynaklardan ders kitaplarına aktarma Kutb'un Husrev ü Şirin'inin metin çeviri ve sözlüğü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİH SULAK
Danışman: MUSTAFA SİNAN KAÇALİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kaynaklardan Ders Kitaplarına Aktarma Kutb'un Husrev ü Şîrîn'inin Metin Çeviri ve Sözlüğü adlı bu çalışma, Kutb'un Husrev ü Şîrîn'i olarak bilinen kaynak metnin dil içi çeviri yoluyla bugüne aktarılması ve Türkçe eğitiminde kullanılmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır.İlköğretim 6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları incelenmiş, inceleme sonucunda Türkçenin kaynak metinleriyle bağlantılı sayılabilecek çok az metnin, söz konusu kitaplarda kullanıldığı; bu metinlerinse hiçbirinin doğrudan kaynak metinlerden aktarılmadığı görülmüştür. Türk dili, oldukça renkli ve geniş kültür eseri birikimine sahip olduğu hâlde ders kitaplarında kaynak metinlerden elde edilmiş araç metinlere yeterince yer verilmemesi sebebiyle öğrencilerin Türkçenin kaynak eserleri vasıtasıyla millî, manevî ve ahlakî değerleri tanımaları, söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları; duygu, düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri gibi amaçlara ulaşmalarının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma bu problemden hareketle Türkçenin kaynak metinlerinin Türkçe eğitiminde kullanılmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır.Kaynak metinden dil içi çeviri yoluyla ilköğretim Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek araç metinler oluşturulmuştur. Kaynak olarak seçilen metin 14. yy'da Harezm Türkçesi ile yazılmış olan Husrev ü Şîrîn adlı bir mesnevîdir. Kutb'un Husrev ü Şîrîn'i olarak bilinen mesnevînin seçilen bölümü HACIEMİNOĞLU ve ZAJACKOWSKİ yayınları da göz önünde tutularak yazmadan yeniden okunmuş, çevriyazılı metni oluşturulmuş, dizin ve sözlüğü hazırlanmıştır. Metin, dil içi çeviri yoluyla Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. ?Metin, çeviri, dizin? bölümleriyle ilgili notlar hazırlanmıştır.Metnin dizini kelime kazanımına katkı sağlayacak sözlük malzemelerinin tespiti için özenle hazırlanmış, dizin çalışması sonucu ilköğretim Türkçe öğretiminde kullanılabilecek kelime kazanımına yönelik sözlük malzemeleri bir araya getirilerek sunulmuştur.Elde edilen metinden seçilen bölümler hikâyeleştirilmiş, eserin mensup olduğu kültürü ve dönemi yansıtacak şekilde resimlenmiştir. Böylelikle kaynak eser olarak seçilen Husrev ü Şîrîn mesnevîsinden dil içi çeviri yoluyla ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek yeni araç metinler oluşturulmuştur. Metnin dil içi çevirisi yapılan bölümü ve elde edilen sözlük malzemelerinden hareketle, oluşturulan metinler için Türkçe müfredatı da dikkate alınarak etkinlikler hazırlanmıştır.Çalışmanın sonucunda, ilköğretim Türkçe ders kitaplarında kaynak metinlere yeterince yer verilmediği, kaynak metinlerden elde edilen az sayıdaki metnin ise kaynak metnin aslına bağlı kalınmadan hazırlandığı; kaynak metinlerin ilmî bir bakış açısıyla ele alınması, kullanılacağı yere, hitap ettiği kesime göre de yeniden düzenlenmesi, anlaşılır bir şekilde ama aslına sadık kalınarak sunulması gerektiği; bu çalışmada kaynak eser olarak seçilen Husrev ü Şîrîn'in Türkçe öğretiminde kültür aktarımı, edebî zevk kazandırma ve kelime kazanımı çerçevesinde kullanılabilecek zengin bir kaynak olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda önerilerde bulunularak çalışma sonlandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Türkçe Eğitimi, Dil İçi Çeviri, Harezm Türkçesi, Kaynak Metinler, Husrev ü Şîrîn, İlköğretim Türkçe Ders Kitapları.