TAKAYASU ARTERİTİNDE KLİNİK HASAR DEĞERLENDİRMESİNDE TADS VE VDI SKORLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLCE ÇELİK GÜNSAY
Danışman: RAFİ HANER DİRESKENELİ
Özet:Amaç: Takayasu arteritinde (TA), hastalığın kendisi ve tedavisi ile ilişkili olan hasarın değerlendirilmesinde hasar skorlarından olan Takayasu Arteriti Hasar Skoru (TADS) ve Vaskülit Hasar İndeksi (VDI)'nin uzun dönem izlemdeki değerlerini karşılaştırılmayı ve değerlendirilmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmamızda; 1990 ACR kriterlerini sağlayarak tanı alan 68 TA'lı hastada demografik özellikleri, hasarı ve yaşam kalitesini (QoL) değerlendirdik. Tüm hastalara detaylı göz muayenesi, ekokardiyografi ve kemik dansitometresi yapıldı. Klinik, laboratuvar, anjiografik, tedavi özellikleri ile VDI ve TADS hasar öğeleri protokole uygun olarak kaydedildi. Yaşam kalitesini değerlendirmek için SF-36 ölçekleri kullanıldı. Parametreler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson Korelasyon Analizi ve Spearman's Korelasyon Analizi kullanıldı. Normal dağılım gösteren parametrelerin grup içi karşılaştırmalarında Paired Sample t test kullanıldı. Bulgular: Çalışmamızda yaş ortalaması 42.9 (aralığı 16-72 yaş) olan 60 (%88.2) kadın, 8 (%11.8) erkek hasta mevcut idi (K/E: 7.5/1). Ortalama TADS skoru 6.9, VDI skoru 5.25 olarak hesaplandı. TADS skoru ile VDI skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,002, r=0,752). Hasara en çok neden olanlar VDI'a göre periferik vasküler hastalık bölümü içinden major damar stenozu (%92.6) ile klaudikasyo (%86.8) ve kardiyovasküler sistem grubundan hipertansiyon (%58.8) iken, TADS'a göre kardiyovasküler sistem içinden sırasıyla üfürüm (%61), nabız/kan basıncı eşitsizliği (%61), klaudikasyo (%59) ve hipertansiyon (%42) idi. Hastalık ile ilişkili hasar öğeleri (periferik vasküler ve kardiyovasküler), tedavi ile ilişkili hasar öğelerinden (katarakt ve osteoporoz) daha sık saptandı. VDI (p<0.01, r=0.422) ve TADS (p<0.01, r=0.381) skorları ile yaş arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptarken; hastalık süresi ve steroid, SF, MTX, AZA, LEF tedavilerinin kümülatif dozları ve süreleri arasında anlamlı ilişki saptamadık. TADS (p=0,002, r=-0,495) ve VDI (p=0,001, r=-0,513) skorları ile MCS arasında negatif yönlü ilişki saptadık. Sonuç: Hastaların çoğunda periferik vasküler tutulum kaynaklı hastalık ilişkili hasar tespit edildi. TADS ve VDI skorları ile yaş ve MCS arasında anlamlı ilişki saptandı. Anahtar sözcükler: Takayasu arteriti, hasar, TADS, VDI, SF-36