Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaratıcılık ve empati düzeyleri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA POLATOĞLU
Danışman: AYDAN AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma; 2015-2016 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel ve devlet okullarında görev yapan ve özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaratıcılık ve empati düzeyleri arasındaki ilişkinin ve bilişsel esneklik, yaratıcılık ve empati düzeylerinin bazı değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada, iki ya da daha çok değişken arasında birlikte değişim varlığını belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır ve aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır: 1. Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaratıcılık ve empati düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? 2. Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri bazı değişkenlere (cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mezun olduğu bölüm, çalıştığı kurum türü, çalıştığı kurumdaki pozisyonu, hizmet yılı, daha önce alınan eğitimler, sivil toplum ya da yardım kuruluşlarına üyelikleri, özel eğitim bölümünü seçme nedenleri, özel eğitim bölümünün avantajlarının bu bölümü seçmede etkili olması) göre farklılaşmakta mıdır? 3. Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri bazı değişkenlere (cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mezun olduğu bölüm, çalıştığı kurum türü, çalıştığı kurumdaki pozisyonu, hizmet yılı, daha önce alınan eğitimler, sivil toplum ya da yardım kuruluşlarına üyelikleri, özel eğitim bölümünü seçme nedenleri, özel eğitim bölümünün avantajlarının bu bölümü seçmede etkili olması) göre farklılaşmakta mıdır? 4. Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin empati düzeyleri; bazı değişkenlere (cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mezun olduğu bölüm, çalıştığı kurum türü, çalıştığı kurumdaki pozisyonu, hizmet yılı, daha önce alınan eğitimler, sivil toplum ya da yardım kuruluşlarına üyelikleri, özel eğitim bölümünü seçme nedenleri, özel eğitim bölümünün avantajlarının bu bölümü seçmede etkili olması) göre farklılaşmakta mıdır? Çalışmaya İstanbul ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okulları ve özel özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan özel gereksinimli öğrencilerle çalışan 300'ü kadın, 173'ü erkek olmak üzere toplam 473 öğretmen katılmıştır. Araştırmaya katılan eğitimcilerin kişisel bilgilerini betimlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi formu, bilişsel esneklik düzeylerini belirlemek amacıyla Dennis ve Vander Wal (2010) tarafından geliştirilen, Fatma Sapmaz ve Tayfun Doğan (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan 20 maddelik Bilişsel Esneklik Envanteri, yaratıcılık düzeylerini belirlemek amacıyla Raudsepp (1977) tarafından geliştirilen ve Nuray Sungur (1999) tarafından Türkçeye uyarlanan 50 maddeden oluşan Ne Kadar Yaratıcısınız Ölçeği ve empati düzeylerini belirlemek amacıyla Spreng ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen ve Fatma Sapmaz, Tayfun Doğan ve Tarık Totan (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan 13 maddeden oluşan Toronto Empati Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayarda SPSS 15.0 programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılan özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaratıcılık ve empati düzeyleri arasındaki ilişkiye bakıldığında, bilişsel esneklik toplam puanı ile empati puanları arasında pozitif düzeyde anlamlı, empati puanları ile yaratıcılık puanları arasında negatif düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bilişsel esneklik puanları ile yaratıcılık puanları arasında ilişki bulunamamıştır. Araştırma sonuçları benzer araştırmalardan elde edilen bulgular ile tartışılmış ve yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak öneriler geliştirilmiştir. Anahtar kelimeler: Özel Eğitim, Bilişsel Esneklik, Empati, Yaratıcılık