Sanatçı düşüncesinin oluşumu ve XVI. – XVIII. yüzyıllar arası Osmanlı'da sanatçı imgesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSKENDER EROL

Danışman: Fatih Özkafa

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma bir Osmanlılının "sanatçı" dendiğinde hatırladığı, hayal ettiği ve söyleyebileceği şeyler, dolayısıyla birer klişe anlatılar yoluyla sanatçı imgesini tespit etmeyi hedeflemektedir. İmge ile kastedilen sanatçının metinsel tahayyülüdür. Bu metinler XVI.-XVIII. yüzyıllar aralığında oluşan tezkire, menkıbe ve destan gibi temsil gücü yüksek metinler ve çeşitli arşiv vesikaları olarak belirlenmiştir. Fakat bunu yapabilmek, yani tarihsel bağlamı yakalayabilmek için öncelikle sanata ilişkin düşüncenin modern önyargılarla perdelenmiş olması riski bakımından modern dönemde "inşa" edilen arkaik sanatçı imajına değinilecek daha sonra bir Osmanlılıya fikir sağladığı kabulüyle Osmanlı öncesinde sanatçı düşüncesinin "oluşum"u değerlendirilecektir. "Oluşum" ve "inşa"ya yönelik tespit kaynağını sanatın, sanatçı yaşamının bir parçası olarak anlaşılması ile giderek arkeolojik ve antropolojik bir sürece dönüşümünden ortaya çıkan sanat tarihinin kendisinden almaktadır. Sonuç olarak Osmanlı'da sanatçının imgesi, dolayısıyla metinsel tahayyülü ve konumu hakkında yapılacak bir tespit ve analiz ile dönemin sanat anlayışının şekillenmesinde ana etkenlerin ve Türk sanat tarihinin oluşum ve gelişimine ilişkin tarihsel birikimin kendi bağlamı içinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır.