Mehmed Emin Üsküdârî'nin Şerhu Tehzîbi'l-Mantık isimli eserinin tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ZAHİT TİRYAKİ
Danışman: ALİ DURUSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İslam mantık düşüncesinin çeşitli dönemleri ve meseleleri ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Fakat klasik döneme gösterilen yoğun ilginin aksine, sonraki dönem mant?k düşüncesi ile ilgili olarak bazı araştırmacıların da dikkat çektiği bir eksiklik, bir kapal?l?k bulunmaktad?r. Bu durumun önemli sebeplerinden birisi, zikredilen dönem mant?k literatürünün büyük oranda yazma eserler olarak varlığını devam ettirmekte oluşudur. Mehmed Emin Üsküdârî'nin, Sa'deddin Taftazânî'nin Tehzîbü'l-mant?k isimli eserine yazdığı şerh de, hem dönem itibariyle hem de yazma olmas? itibariyle işaret edilen değerlendirmeler bağlamında düşünülebilir. Söz konusu eserin metin olarak tahkikini, muhteva olarak tahlilini kendisine temel gaye edinen bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında mant?k tarihi ilgili baz? önemli bilgiler zikredilmiş, tarihsel tasvirler değerlendirilerek çalışmanın anlam?n? kazanabileceği zemin belirgin hale getirilmeye çalışılmıştır. Elimizdeki metnin bir şerh olmasının tabii olarak bahsedilmesini gerekli kıldığı bir diğer mesele olan, metin-şerh ilişkileri bağlamında bir şerhin ne olup ne olmadığı, şarihin şerhte kullandığı yöntem, şerhin kaynakları gibi hususlar ise çalışmanın birinci bölümünde incelenmiştir. Metinle alakalı iki bölüm ise çalışmanın iki ve üçüncü bölümlerine tekabül etmektedir. İkinci bölümde, klasik mantığın önemli tartışma konular? metinde işaret edilmeleri aç?s?ndan, metinde yer ald?klar? kadar incelenmiş, üçüncü ve son bölümde metnin tahkikine yer verilmiştir. Netice olarak, son iki bölümün, baş tarafta işaret edilen kapalılığın bir metin üzerinden bir nebze de olsa aç?kl?k kazanmas?n?n hedeflendiği bu çalışmanın zatî ve mukavvim unsurlar?n?, giriş ve ilk bölümün ise tezin arazî özelliklerini oluşturduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Sadeddin Taftazânî, Mehmed Emin Üsküdârî, Tehzîbü'l-mant?k, Şerhu Tehzîbi'l-mant?k, şerh-haşiye, İslam mantık geleneği.