Güneybatı Anadolu kıyılarında (Bodrum-Fethiye arası) turizmin mekansal etkileri ve arazi kullanım senaryoları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKERİYA KONURHAN
Danışman: Mehmet Akif Ceylan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, Güneybatı Anadolu kıyılarında (Bodrum-Fethiye arası) turizmin mekânsal etkilerini ve arazi kullanımı senaryolarını konu edinmektedir. Çalışmanın amacı, Bodrum-Fethiye kıyı kuşağı arasında turizmin olumlu ve olumsuz mekânsal etkilerini ortaya koyarak arazi kullanımı üzerindeki değişimin belirlenmesi ile arazi kullanım senaryolarının oluşturulmasıdır. Çalışmada, uydu görüntüleri, istatistik veriler ve görüşmeler gibi çeşitli kaynaklardan yararlanılmıştır. Çalışma, mekânsal analiz, çok kriterli karar verme ve sistem dinamiği modelleme gibi yöntemler kullanarak, turizmin mekânsal etkilerini değerlendirmiş ve arazi kullanımı senaryolarını oluşturmuştur. Arazi kullanım verileri için Landsat Uydu görüntülerinden yararlanılmış ve geçmişten günümüze meydana gelen mekânsal değişimi ortaya koymak için kontrollü sınıflandırma yöntemi gerçekleştirilmiştir. Gelecek yıllara ait arazi kullanım senaryolarının üretilmesinde ise Markov Chain ve Yapay Sinir Ağları temelli yöntemler kullanılmıştır. Turizmin mekânsal açıdan hem olumlu hem de olumsuz etkileri vardır, ancak olumsuz etkiler olumlu etkilerden daha ağır basmaktadır. Turizmin olumlu etkileri arasında bölgeye gelen gelir, istihdam ve altyapı geliştirme sayılabilir. Turizmin olumsuz etkileri arasında ise arazi örtüsü değişimi, biyoçeşitliliğin kaybı, tarihi ve kültürel mirasın tahribi, yerel halkın sosyal ve ekonomik yapısının bozulması sayılabilir. Turizmin en önemli mekânsal etkileri arasında arazi üzerindeki değişim ve dönüşüm yer almaktadır. Çalışma alanında özellikle 1980'li yıllardan itibaren gelişmeye başlayan turizm hareketleri günümüze kadar olan süreçte arazi kullanım üzerinde önemli değişikliklere yol açmıştır. Turizm öncesi küçük birer kasaba görünümünde olan merkezler günümüzde birer şehir haline gelmiş durumdadır. Özellikle Bodrum, Marmaris ve Fethiye'de arazi kullanımında yapay alanların lehine önemli bir değişim yaşanmıştır. Bu çalışmanın bir diğer önemli yönünü arazi kullanım senaryoları oluşturmaktadır. Arazi kullanım senaryoları, arazinin gelecekte farklı koşullar veya politika tercihleri altında nasıl kullanılabileceğine dair makul ve tutarlı açıklamaları içermektedir. Çalışma kapsamında 2026, 2030, 2034 ve 2044 yılı için arazi kullanım senaryoları oluşturulmuştur. Arazi kullanım senaryolarında şehir gelişimin özellikle tarım ve orman alanlarını tahrip ederek gelişeceği öngörülmüştür. Bu anlamda Bodrum, Marmaris ve Fethiye çevresinde yapay alanların etkin bir büyümesi söz konudur. Arazi kullanım senaryolarının yanı sıra çalışma alanında örnek olarak belirlenen Datça ve Bodrum için arazi uygunluk analizi gerçekleştirilmiştir. Arazi uygunluk sonuçları ile simülasyon sonuçları karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada şehir gelişiminin özellikle tarım ve orman alanları gözetilerek daha dengeli bir şekilde dağılması gerektiği vurgulanmıştır.