Berlin Devlet Kütüphanesi (Staatsbibliothek zu Berlin) Ms.or.oct. 3744 numaralı şiir mecmû'ası (Vr. 192b-236a) (İnceleme-transkripsiyonlu metin-dil içi çeviri)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM ŞENTÜRK
Danışman: Üzeyir Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arapça "cem'" kelimesinden türemiş olan mecmû'a "derlenmiş, toplanmış" demektir. Birden çok eserin bir araya toplanmasıyla oluşan mecmû'alar Türk edebiyatı açısından da büyük önem taşır. Mecmû'aların tarihi, hadis yazımının başlamasına dayanır. Mecmû'alar, içinde çeşitli türlerden eserler ihtiva edebilir. Mecmû'alar, derlenen eserlerin türlerine, konularına, nazım şekillerine vs. göre tasnif edilmiştir. Konularına göre tasnif edilen ilk mecmû'alar Arap edebiyatına aittir. Türk edebiyatında birçok araştırmacı mecmû'aların tasnifi konusunda çalışmış, bunlara tezimizin birinci bölümünde yer verilmiştir. Klâsik Türk edebiyatının araştırma alanına başta şiir mecmû'aları, nazîre mecmû'aları olmak üzere çeşitli mecmû'alar (risâle, münşe'ât, mu'ammâ...) girmektedir. Edebiyat alanına giren mecmû'alar, dönemin edebî zeminini yansıtan antolojik defterler olarak nitelendirilebilir. Onların bu yönüyle, mecmû'alar üzerinde yapılacak incelemeler ve metin neşri çalışmaları edebiyat tarihimiz açısından elzemdir. Bu tezin konusu, Berlin Devlet Kütüphanesi (Staatsbibliothek zu Berlin), Prusya Kültürel Mirası Koleksiyonu'nda (Preußischer Kulturbesitz) kayıtlı, Ms. or. oct. 3744 numaralı şiir mecmû'asının 192b-236a varaklarıdır. Mecmû'anın önceki varakları çeşitli çalışmalar yoluyla neşredilmiş olup bunlar da nüsha tavsifi bölümünde belirtilmiştir. İlgili varaklar transkripsiyon alfabesine aktarılmış ve dil içi çevirisi yapılmıştır. Daha sonra 192b-236a varakları biçimsel olarak ve içerik açısından incelenmiştir. Mecmû'ada; Kadı Burhâneddin, Ahmedî, 'Adnî ve Ahmed Paşa'nın şiirleri mevcuttur. Mecmû'a, nazım şekillerinden gazel, kaside, terkib-bend ve müfred içermektedir. Şiirler büyük ölçüde gazelden oluşmaktadır. Bunların da büyük bölümü beşerî aşkı ele alan şiirlerdir. Çoğunlukla sevgilinin güzelliklerinden dem vurulur. Bunun haricinde tasavvufî nitelikli bir şiir ile medhiyeler de eserde mevcuttur. Eserde müfred biçiminde yazılmış üç mu'ammâ vardır. Toplam 44 şiir içeren bu eserde 4 bahirde 13 vezin kullanılmıştır. 192b-236a varakları arasında şiirleri bulunan şairler, 14. ve 15. yüzyıllarda yaşamışlardır. Anahtar kelimeler: Berlin Devlet Kütüphanesi, Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. or. oct. 3744, mecmua, mecmû'a, 'adnî, ahmedî, ahmed paşa, kadı burhaneddin, redif, kafiye, aruz, nazîre, mecmuaların tasnifi, hadarîlik, beşerî aşk, gazel, kaside, yazma, 14. yy., 15. yy.