Nâ'ilî-yi Cedîd Divançesi: [İnceleme-metin-çeviri]

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZELİHA YERLİ

Danışman: Üzeyir Aslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, Nâ'ilî-yi Cedîd'in hayatını, edebî kişiliğini ve eserlerini müstakil olarak ortaya koymak ve Divançe'sinin yazma nüshalarını çeviriyazıya ve nesre aktararak edebiyat dünyasına sunmaktır. Çalışmada, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY. 9851'de ve Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 417'de kayıtlı bulunan iki nüsha kullanılmış ve nüshalar karşılaştırmalı olarak okunmuştur. Çalışma iki ana bölümden müteşekkildir. Birinci ana bölüm inceleme bölümüdür ve Nâ'ilî'nin hayatı, edebî kişiliği, eserleri ile Divançe incelemesi olmak üzere kendi içinde iki alt bölüme ayrılır. İkinci ana bölüm ise Divançe metnine ayrılmıştır. Birinci alt bölümdeki incelemelerden hareketle Nâ'ilî'nin 1823'te Manastır'da doğup 1843'te İstanbul'a geldiği, 1862'de Mısır'a gitmiş olabileceği ve 1876-77'de burada vefat ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Kendisinden önce yaşamış ve çağdaşı şairlerden etkilenmiş, Sebk-i Hindî tesirinde şiirler yazmıştır. Divançe ve Kenz-i Nesâyih olmak üzere iki adet eseri vardır. İkinci alt bölümdeki Divançe merkezli incelemeler sonucunda ise şairin şiirlerinde kullandığı şekilsel özellikler, dil ve üslup özellikleri ile muhtevayı oluşturan unsurlar tespit edilmiştir. İkinci ana bölümde Divançe'nin, çeviriyazılı ve nesre aktarılmış metni verilmiştir. Çalışmanın sonuna Divançe'ye girmeyen bazı şiirler eklenmiştir. Nâ'ilî hakkında söylediğimiz sözlerin önemli bir kısmı Divançe merkezlidir, Onun şiirlerinden hareketle kendisi hakkında edindiğimiz bilgilerin bir bütünüdür. Zira çeviriyazıya aktardığımız ve nesre çevirisini yaptığımız Divançe, çeşitli yönlerden incelenerek onun hayatı, edebî kişiliği, etkilendiği şairler, tercih ettiği konular hakkında söz söyleme imkanına ulaşılmıştır.