Örgütsel Çift Yönlülük ve Dijital Dönüşüm: Ampirik ve Kavramsal İçgörülerle Yazın Taraması

Creative Commons License

Oydag E., Ekmekçi F. A.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.3, ss.3121-3148, 2026 (TRDizin)

Özet

Yazında dijital dönüşüm (DT) ve örgütsel çift yönlülük (OA) yoğun biçimde incelenmiş olsa da, iki alanın kesişimini sentezleyen derlemeler sınırlıdır. Mevcut derlemeler çoğunlukla temalara ve bulgulara odaklanmakta; sağlam sonuçlara ulaşmak için gerekli kuramsal çerçevelere, bağlamlara, çalışma türlerine ve yöntemlere daha az yer vermektedir. Bu çalışma, DT ile OA’nın yenilik ve performansı desteklemek üzere nasıl etkileştiğini inceleyerek söz konusu boşluğu ele almaktadır. Web of Science veri tabanından seçilen 43 hakemli makalenin içerik analizine dayanan çalışma; yayın eğilimlerini, coğrafi bağlamları, kuramsal yaklaşımları, çalışma türlerini, yöntemleri ve temel bulguları sistematik biçimde değerlendirmektedir. Bulgular, DT ve OA kesişimine yönelik akademik ilginin arttığını göstermektedir. En sık kullanılan kuramsal yaklaşımlar örgütsel çift yönlülük, dinamik yetenekler, kaynaklara dayalı görüş, paradoks teorisi ve özümseme kapasitesidir. Ampirik araştırmalar ağırlıklı olarak Asya-Pasifik ve Avrupa bölgelerinde yürütülmüş; düzenlemeye tabi sektörler ile birden çok sektörü kapsayan örneklemler öne çıkmıştır. Nicel tasarımlar ilk sırada yer almakta, bunları nitel ve karma yöntemli çalışmalar izlemektedir. Yaygın yöntemler arasında yapısal eşitlik modellemesi, bulanık küme nitel karşılaştırmalı analiz, panel veri analizi ve vaka çalışmaları bulunmaktadır. Sentez, DT’nin keşif ve yararlanmayı destekleyebildiğini, OA’nın ise dijital girişimlerin yenilik, dayanıklılık, sürdürülebilirlik ve performansa dönüşmesini kolaylaştırdığını göstermektedir. Bu karşılıklı ilişkinin yönü ve gücü bağlama ve araştırma modeline göre değişmektedir.
Although digital transformation (DT) and organizational ambidexterity (OA) have been studied extensively, few reviews synthesize research at their intersection. Existing reviews tend to emphasize themes and findings while giving less attention to the theoretical frameworks, contexts, study types, and methods needed for robust conclusions. This study addresses that gap by examining how DT and OA interact to support innovation and performance. It offers a systematic overview of publication trends, geographical contexts, theoretical lenses, study types, methods, and findings through a content analysis of 43 peer-reviewed articles retrieved from the Web of Science database. The results show growing academic interest in the intersection of DT and OA. The dominant theoretical lenses are organizational ambidexterity, dynamic capabilities, the resource-based view, paradox theory, and absorptive capacity. Empirical research is concentrated in the Asia-Pacific and European regions and frequently examines regulated sectors or cross-industry samples. Quantitative designs are most common, followed by qualitative and mixed-method designs; frequently used methods include structural equation modeling, fuzzy-set qualitative comparative analysis, panel-data analysis, and case studies. The synthesis indicates a reciprocal relationship: DT can enable exploration and exploitation, whereas OA can help organizations translate digital initiatives into innovation, resilience, sustainability, and performance.