Çift Fazlı Çeliklerden Üretilen Otomotiv Sac Parçalarının Dizaynında Geri Esnemeyi Optimize Edebilmek İçin Sac Kalınlığına Bağlı Olarak Büküm Radyüslerinin Belirlenmesi


Creative Commons License

Şen M., Yıldırım E., Çebi H., Özdemir C.

Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi (elektronik), cilt.12, sa.2, ss.75-95, 2015 (TRDizin)

Özet

Son yıllarda otomotiv endüstrisinde yüksek mukavemetli çeliklerin kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Bunlar arasında çift fazlı (DP) çelikler yüksek mukavemet ve şekillendirilebilirlik açısından ön plana çıkmaktadır. Ancak, otomotiv endüstrisinde yaygın olarak kullanılan DP çelik sac malzemelerinin içyapı karakteristiklerinden ötürü şekillendirilme sonrasında geri esneme sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, farklı kalınlıklardaki DP600 sac parçaların şekillendirmesi sonrasında oluşacak geri esnemeyi telafi edebilmek amacıyla sac kalınlıklarına (T) bağlı olarak optimum büküm radyüslerinin (R) tespiti Sonlu Elemanlar Analizi (FEA) ile gerçekleştirilmiştir. Analiz işlemi Bilgisayar Destekli Çizim (CAD) programında çizilen kalıp elemanlarının simülasyon programında tanıtılması ve işlem için gerekli parametrelerin (pres kuvveti, sürtünme katsayısı, sac boyutları vb.) girilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Farklı sac kalınlıkları ve büküm radyüsleri için bu işlem tekrar edilerek sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan analizler sonrasında, aynı sac kalınlığındaki parçaların büküm radyüslerinin arttırılmasıyla şekillendirme sonrasındaki geri esnemelerin arttığı tespit edilmiş ve parça sac kalınlıklarının artmasıyla da geri esneme değerlerinin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.