Sınıflarda Işığın Görsel Olmayan Etkileri: Fizyolojik, Psikolojik Ve Bilişsel Bir Çerçeve


Demirci E., Şener Yılmaz F., Lo Verso V. R. M.

5. Ulusal Yapı Fiziği ve Çevre Kontrolü Kongresi, İstanbul, Türkiye, 7 - 08 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Marmara Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Işık, yalnızca görsel algıyı şekillendiren bir fiziksel uyaran değil; aynı zamanda insanın biyolojik ritimlerini, psikofizyolojik süreçlerini ve duygu durumunu etkileyen bütüncül bir çevresel faktördür. Literatürde son yıllarda yapılan çalışmalar, aydınlatmanın sirkadiyen ritimlerin düzenlenmesi, hormon salınımı, uyku–uyanıklık döngüsü, dikkat ve bilişsel performans üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Bu bulgular, ışığın görsel olmayan etkilerinin sağlık, öğrenme ve iyi olma hali açısından kritik bir bileşen olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, öğrenme ortamlarında ışığın görsel olmayan etkilerine ilişkin mevcut bilimsel literatürü sistematik bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, söz konusu etkilerin nörofizyolojik temelleri, ölçüm metrikleri ve değerlendirme yöntemleri gözden geçirilmekte; sınıflara yönelik araştırmalarda elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, aydınlatmanın zihinsel uyanıklık, odaklanma, duygu durumu ve öğrenme motivasyonu üzerindeki etkilerine ilişkin bulguları bütüncül bir şekilde analiz etmeyi ve bu doğrultudaki eğilimleri ortaya koymayı hedeflemektedir. Bulgular, uygun şekilde tasarlanmış aydınlatma koşullarının öğrenci sağlığı, öğrenme performansı ve genel iyi olma hali üzerinde belirleyici bir etkisi olduğunu desteklemektedir. 

Light is not merely a physical stimulus that shapes visual perception; it is also a holistic environmental factor that influences human biological rhythms, psychophysiological processes, and emotional states. Recent studies in the literature have demonstrated the decisive role of lighting in the regulation of circadian rhythms, hormone secretion, sleep–wake cycles, attention, and cognitive performance. These findings highlight the non-visual effects of light as a critical component of health, learning, and overall well-being. This study aims to systematically review the existing scientific literature on the non-visual effects of light in educational buildings. Within this framework, the neurophysiological foundations, measurement metrics and evaluation methods developed to assess them, are examined. Research findings related to educational environments are comparatively analyzed. The study seeks to provide a comprehensive synthesis of evidence regarding the effects of mental alertness, concentration, mood, and learning motivation in educational spaces, and to identify emerging trends in this research field. The findings support the view that appropriately designed lighting conditions have a decisive impact on student health, learning performance, and overall well-being.