Ali Fuad Başgil'in İnsan Hakları Görüşü

Dengiz H.

Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arkivi, İstanbul, Turkey, 7 - 09 September 2022, (Unpublished)

  • Publication Type: Conference Paper / Unpublished
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey
  • Marmara University Affiliated: Yes

Abstract

HFSA Bildiri Özeti

Ali Fuad Başgil’in İnsan Hakları Görüşü

           

            Bu çalışmada Ali Fuad Başgil’in Cihan Sulhu ve İnsan Hakları isimli kitabı incelenecektir. Gerek Başgil’in iki Dünya Savaşı iklimini de tecrübe etmiş bir hukuk bilgini olması; gerekse çalışmaya konu kitabı İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ertesinde sıcağı sıcağına ele alması nedeniyle incelemeye değer olduğu kanaatindeyim.

            Kitap farklı zamanlarda kaleme alınmış üç yazıdan oluşmaktadır. Birinci yazının başlığı “Dünya Barış Nizamının Hakiki Teminatı”dır ve Haziran 1945’te, İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından ele alınmıştır. Başgil’e göre Rönesans’tan beri süregelen kuvvet temelli anlayış; yani, güvenliği sağlamak için ülkelerin güçlenmeye çalışması dünyaya barış getirmemiştir ve getirmeyecektir. Milletler Cemiyeti gibi denemeler de başarı sağlayamamıştır; çünkü sorunun kaynağı ülke sınırları dışında değil ülke içinde, hükümetlerdedir. Barışın ve huzurun en büyük düşmanı, insan haklarını ayaklar altına alan baskıcı hükümetlerdir.

            Peki, insan hakları nedir? Başgil, “İnsan Hakları Fikri” başlıklı ikinci yazısında bu konuya eğilmektedir. Başgil’e göre her ne kadar insan hakları kavramı 17. ve 18. Yüzyıllarda ortaya çıkmış olsa da günümüz insan hakları, hükümetleri sınırlama amacı gütmesi ile yeni bir mahiyet taşımaktadır. Hükümetlerin medeni ve ahlaki değerleri, insan haklarına gösterdikleri saygı ile ölçülecektir.

            “İnsan Hakları Müeyyidesi ve Korunma Çareleri” başlıklı üçüncü yazıda ise Başgil, insan haklarının bir idealden öteye geçmemesi tehlikesine karşı alınması gereken önlemlerden bahsetmektedir. Yazara göre insan haklarının korunması için en temel önlem, söz konusu haklara anayasada yer vermektir. Ancak insan haklarını çiğneyen bizzat devletin kendisi ise “zulme karşı direnme” ve “meşru müdafaa hakkı” gündeme gelecektir.

Anahtar Kelimeler: Ali Fuad Başgil, Devlet, Demokrasi, İkinci Dünya Savaşı, İnsan Hakları.

BİBLİYOGRAFYA

Başgil, Ali Fuad. Cihan Sulhu ve İnsan Hakları, İstanbul: Tan Matbaası, 1948.

Kant, Immanuel. Ebedi Barış Üzerine Felsefi Bir Tasarı, Çev. Celal Yeşilçayır, Ankara: Fol Kitap, 2020.  

Kuçuradi, İoanna (Haz.). İnsan Haklarının Felsefi Temelleri, Ankara: TFK Yayınları, 2016.

Tepe, Harun. “İnsan (Doğası) ve İnsan Hakları: İki Yaklaşım”, İnsan Hakları Felsefesi, Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2018, ss. 13-52.

Uslu, Cennet. Doğal Hukuk ve Doğal Haklar (İnsan Haklarının Felsefi Temelleri), 2. Baskı, Ankara: Liberte Yayınları, 2011.