This study focuses on the cinematic representation of traditional arts, religious-ritual practices, and identity construction processes in four feature-length films by Murat Pay (Mâşuk’un Nefesi (Breath of the Beloved), Mirâciyye: Saklı Miras (Miradjiyah: Hidden Inheritance), Dilsiz (Mute), and Hep Otuz Üç Yaşında (Forever Thirty-Three)). Using a qualitative film analysis framework, the research employs close reading to examine for-mal elements such as camera work, editing rhythm, choice of location, and character actions, as well as thematic notions of silence, patience, and meşk (ritual apprentice-ship). The investigation is guided by Assmann’s cultural memory theory, Necipoğlu’s perspective on Islamic aesthetics, and Schimmel’s conceptualization of Sufi experience, offering a reflective interpretation of the films’ cultural and spiritual layers. The findings indicate that modernity and secularization need not eradicate traditional arts or Sufi practices; rather, Pay’s films revive them through cinema, positioning these elements as dynamic forces that directly shape the characters’ existential renewal and identity for-mation. Thus, the tension between aesthetics and spirituality, tradition and modernity emerges as a novel cinematic quest and a form of “spiritual resistance.”
Bu çalışma, Murat Pay’ın dört uzun metraj filmi (Mâşuk’un Nefesi, Mirâciyye: Saklı Miras, Dilsiz ve Hep Otuz Üç Yaşında) üzerinden geleneksel sanatların, dinî-ritüel icra-ların ve kimlik inşası süreçlerinin sinemasal temsiline odaklanmaktadır. Nitel film çö-zümlemesi yaklaşımıyla yürütülen araştırmada, filmler yakın okuma tekniğiyle incelen-miş; kamera kullanımı, kurgusal ritim, mekân seçimi ve karakterlerin eylemleri gibi bi-çimsel unsurlara ek olarak, sessizlik, sabır ve meşk gibi manevi kavramların anlatıdaki rolü değerlendirilmiştir. Assmann’ın kültürel bellek kuramı, Necipoğlu’nun İslâm esteti-ği ve Schimmel’in tasavvufî deneyimi gibi kuramsal yaklaşımlar rehber alınmış, filmler-deki kültürel ve manevi katmanlar yorumlayıcı bir bakış açısıyla çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, modernlik ve sekülerleşme koşullarında geleneksel sanatlar, tasavvufî pratikler ve toplumsal hafızanın sinema yoluyla yeniden canlandırılabileceğini göster-mektedir. Murat Pay’ın filmleri, bu unsurları karakterlerin varoluşsal yenilenme ve kim-lik inşası süreçlerine doğrudan katkı sağlayan dinamik öğeler olarak kurgular. Böylece, estetikle maneviyat, gelenekle modernlik arasındaki gerilim, yeni bir sinemasal arayış ve “manevî direniş” formu olarak ortaya çıkmaktadır.
