Friedrich Müller'in "Temel Hakların Nesnel Sınırlılığı" Teorisi Üzerine Bir İnceleme


Atakan A.

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, cilt.16, sa.3, ss.3-27, 2010 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 16 Konu: 3
  • Basım Tarihi: 2010
  • Dergi Adı: Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.3-27

Özet

2001 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinde; Anayasanın 13. maddesin-de gerçekleştirilen değişiklikle, genel sınırlama nedenleri kaldırıldığında, dokt-rinde genel sınırlama nedenlerinin kaldırılmasıyla birlikte, kendi maddelerinde herhangi bir yasa kaydı olmayan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılamaz hale geldiği, kendi maddelerinde bazı sınırlama nedenleri yer alan temel hak ve özgürlüklerin de bazı yönlerden (kısmen) sınırsız hale geldiği eleştirisi yapılmış- tır. Bu eleştiriye yanıt teşkil ettiği öne sürülen ve ülkemizde Fazıl Sağlam tara-fından tanıtılmış olan bir teori mevcuttur. “Temel Hakların Nesnel Sınırlılığı” teorisi, Alman hukukçu Müller tarafından geliştirilmiş ve Fazıl Sağlam’ın “Te-mel Hakların Sınırlanması ve Özü” isimli eserinde detaylı olarak incelenmiştir. Müller’in temel hak ve özgürlüklerin nesnel sınırlılığı anlayışı uyarınca; yasa kayıtsız hak anlayışına karşı Alman doktrininde oluşan tepki sonucu doğan içkin sınırlar teorilerinde yer alan, tüm hak ve özgürlükler üzerinde etkili olan genel sınırlama formülleri reddedilmekte, bunun yerine temel hakların kendi yapıla-rında mevcut olduğu kabul edilen sınırlar temel alınmaktadır. Müller’e göre hiç bir temel hak ve özgürlük sınırsız değildir. Ancak bu sonuca varmak için bütün temel hak ve özgürlükler için geçerli olan aksiyom ya da postülalara gerek yok-tur. Hakların sınırsız olamayacakları, onların “norm alanlarının” nesnel sınırlılı- ğının bir sonucudur. Bu teori, doktrinde ele alınıp, incelenmiş ve bu teoriye bazı eleştiriler de yöneltilmiştir. Kanaatimizce de, Müller’in teorisinin bazı eksik yönleri vardır. Bu çalışmada, öncelikle basit-nitelikli yasa kayıtları ayrımı ve anayasal sınırlama konusu kısaca ele alınacaktır. Temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması ile sınırlılığı arasındaki ayrıma değinildikten sonra, çalışmanın esas konusu olan Müller’in “Temel Hakların Nesnel Sınırlılığı” teorisi detaylı olarak ele alınacak ve doktrinde Müller’in teorisine yöneltilen eleştiriler incelenecektir. Bu bağlamda, Müller’in teorisinde tespit ettiğimiz bazı eksik ve sorunlu hususları ele alınacaktır.