Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Aydın N., Eksi H.

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, cilt.64, sa.64, ss.21-35, 2026 (TRDizin)

Özet

Çocuk ve ergenlerde ruh sağlığını değerlendirme ve önlem alma amacıyla okul psikolojik danışmanlarının kullanabileceği pratik, geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına gereksinim vardır. Bu araştırmanın amacı, Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye uyarlamasını yaparak geçerlik ve güvenirlik analizini gerçekleştirmektir. Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇEDDÖ), dörtlü Likert tipi bir ölçek olup 32 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan çalışmada veri toplama araçları demografik ölçümler ve ÇEDDÖ’dür. Araştırmanın örneklemini 10-17 yaş aralığında 132 kız, 148 erkek, toplam 280 öğrenciyi değerlendiren 45 okul psikolojik danışmanı oluşturmuştur. Veriler, psikolojik danışmanların ÇEDDÖ’yü doldurulması ile elde edilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sınamak için kapsam geçerliği, madde analizi/madde toplam korelasyonlarının sağlanması, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda ortak varyans yükü 0.30’un altında olan maddeler çıkarılmıştır. Bir maddenin birden çok alt faktöre yüklediği faktör yükleri arasındaki fark 0.1 altında olan maddeler ise analiz dışı bırakılmıştır. Geriye kalan 25 madde, 3 boyut altında toplanarak toplam varyansın %51’ini açıklamıştır. Araştırma sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun çocuk ve ergenlerin davranışlarını değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu ölçme aracının okul psikolojik danışmanlarının çocuk ve ergenlerdeki davranış sorunlarını erken dönemde fark ederek müdahale edip yönlendirmesinde etkili olacağı umulmaktadır.
There is a need for practical, valid, and reliable measurement tools that school psychological counsellors can use to assess mental health and take preventive measures in children and adolescents. The aim of this study is to adapt the Child and Adolescent Behaviour Assessment Scale into Turkish and to conduct validity and reliability analyses. The Child and Adolescent Behaviour Assessment Scale (CABA) is a four-point Likert-type scale consisting of 32 items and three subscales. The data collection tools used in the study were demographic measurements and the CABA. The sample of the study consisted of 45 school counsellors who assessed a total of 280 students, including 132 girls and 148 boys aged between 10 and 17. The data were obtained by having the counsellors complete the CABA. To test the validity and reliability of the scale, content validity, item analysis/item-total correlations, exploratory factor analysis, and confirmatory factor analysis were used. As a result of the analyses, items with a common variance load below 0.30 were excluded. Items with factor loadings below 0.1 on more than one sub-factor were also excluded from the analysis. The remaining 25 items were grouped under three dimensions, explaining 51% of the total variance. The results of the study show that the Turkish form of the scale is a valid and reliable measurement tool that can be used to assess the behaviors of children and adolescents. It is hoped that this measurement tool will be effective for school counselors to recognize behavioral problems in children and adolescents at an early stage and to intervene and guide them.