Akademik Veri Yönetim Sistemi
Art-e Sanat Dergisi, cilt.18, sa.36, ss.1113-1129, 2025 (TRDizin)
Çalışma kapsamında Türk minyatür resim sanatında halı tasvirleri, perspektif ve anlatı kompozisyonlarıyla incelenmiştir. 15. ve 16. yüzyıl Osmanlı minyatür resim örnekleri, betimlemelere dayalı görsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Minyatür resim sanatında perspektif anlayışının, Batı resmindeki merkezi perspektif sisteminden bilinçli ayrıldığı, mekanın; insanın görme biçiminin gerçeklik anlayışı yerine, olayın anlam ve sanatçının düşünsel kurgusunda düzenlendiği tespit edilmiştir. Halı tasvirlerinin bu özgün perspektif düzeninde yalnızca dekoratif yer almadığı; sahnenin organizasyonunu, figürlerin statülerinin görünürlüğünü sağlayan, anlatıyı güçlendiren, temel görsel yapı görevi üstlendiği belirlenmiştir. Halıların üstten bakış görünümüyle resmedilmesi; yüzeydeki kavramsal değerlerin bozulmadan aktarılmasına yönelik bilinçli estetik yaklaşım olarak değerlendirilmiştir. Halı; minyatür kompozisyonunda mekanı tanımlayan fonksiyonel yüzey olmakla birlikte; halıların kompozisyonlarını oluşturan hayat, zaman, sonsuzluk, ve yaşam döngüsü gibi kavramların minyatür resimlerde korunarak; izleyiciyi görmeye, düşünmeye yönlendirerek, düşünsel anlatı alanı oluşturulduğu açıklanmıştır. Çalışma, Türk minyatür resim sanatının estetik kompozisyon derinliğinin daha kapsamlı anlaşılmasına katkı sağlaması amacıyla, bu alanda yapılacak ilerideki araştırmalar için kuramsal zemin olabilir.
Within the scope of this study, carpet depictions in Turkish miniature painting were examined in relation to perspective and narrative composition. Selected Ottoman miniature examples from the 15th and 16th centuries were evaluated through a descriptive visual analysis method. The findings reveal that the concept of perspective in miniature painting deliberately diverges from the system of central perspective in Western art; instead of reflecting the reality of human visual perception, space is constructed according to the meaning of the event and the artist’s intellectual framework. It has been determined that carpet depictions within this distinctive perspective system are not used merely as decorative elements; rather, they function as fundamental visual structures that organize the scene, make the status of the figures visible, and strengthen the narrative. The representation of carpets from a top-down viewpoint is interpreted as a conscious aesthetic approach intended to preserve the cultural, symbolic, and conceptual values embodied in the surface patterns and motifs without distortion. In this context, while the carpet serves as a functional surface that defines space within the miniature composition, the concepts of life, time, infinity, and the cycle of existence embedded in carpet compositions are likewise preserved in miniature painting. Through this approach, the viewer is guided toward perception, reflection, and awareness, and a conceptual field of visual narration is established. The study may serve as a theoretical foundation for future research in this field, contributing to a more comprehensive understanding of the aesthetic and compositional depth of Turkish miniature painting.