ÖRGÜTSEL ÖĞRENME VE ÖRGÜTSEL ÇİFT YÖNLÜLÜK KONUSUNDA TÜRKİYE’DE YÖK ULUSAL TEZ MERKEZİ’NDE KAYITLI DOKTORA TEZLERİ ÜZERİNE BİBLİYOMETRİK VE İÇERİK ANALİZİ

Creative Commons License

Oydag E., Ekmekçi F. A.

ÖNERİ, cilt.21, sa.65, ss.108-146, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Kasım 2024 tarihine kadar YÖK Ulusal Tez Merkezi (UTM)’de kayıtlı ve izinli ‘Örgütsel Öğrenme’ veya ‘Örgütsel Çift Yönlülük’ konulu 117 doktora tezinin bibliyometrik metotla incelenmesini ve bilimsel haritalama yöntemiyle anahtar kelime analizlerinin yapılmasını içermektedir. Doktora tezleriyle ilgili betimsel analizler sunulmuştur. Doktora tezleri ‘çalışma yöntemleri’, ‘analiz düzeyleri’, ‘çalışmada incelenen bağlam’, çalışmalardaki ‘bağımlı değişken’, örgütsel öğrenme, çift yönlülük ve diğer ilgili değişkenlerin çalışmalarda oynadıkları ‘değişken rolü’ ve kullanılan ‘veri toplama araçları’ bakımından literatürle kıyaslamalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, örgütsel öğrenme ve örgütsel çift yönlülük konularında çalışma yapan araştırmacılara, 25 yıllık dönemi kapsayan doktora tezi bilgi birikimini analiz ederek yol göstermek, araştırma alanıyla ilgili detaylı ve bütünsel bir bakış açısı ve gelecek araştırmalar için kapsamlı bir kavramsal ve metodolojik çerçeve ve teorik altyapı sunmaktır. Bu çalışma, örgütsel öğrenme ve örgütsel çift yönlülük kavramlarının zaman içindeki gelişimini ve diğer kavramlarla ilişkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca örgütsel öğrenme ve örgütsel çift yönlülük kavramlarını Türkiye’deki doktora tezleri üzerinden inceleyen (bilgimiz dahilindeki) ilk çalışmadır. Bu çalışma kapsamında incelenen doktora tezlerinde, örgütsel çift yönlülük ve örgütsel öğrenmenin birlikte çalışıldığı araştırmaların az sayıda olduğu, örgütsel çift yönlülüğün hangi örgütsel öğrenme tipleri ile, hangi örgütsel düzeylerde, hangi alt öğrenme süreçleri ile ortaya çıktığının yeterince araştırılmadığı görülmüş ve Türk yazınında bilimsel alana katkı sağlayabilecek bir boşluk tespit edilmiştir. Bu çalışma, örgütsel öğrenme ve örgütsel çift yönlülüğün çok boyutlu değişkenler olarak yazında ve doktora tezlerinde farklı değişken rolleri oynayabildiğini göstermektedir. Bu çalışmada stratejik yönetim bakış açısıyla örgütsel öğrenme veya örgütsel çift yönlülüğü ele alan doktora tezlerinin son on yılda yazıldığı ve ilgili dönemdeki tezlerin %17’sine karşılık geldiği görülmüştür. Çok boyutlu ve farklı değişken rolleri alabilen örgütsel öğrenme ve çift yönlülük, araştırma yöntemleri, analiz düzeyleri ve kavramlarla ilişkilerinde farklı alternatiflere açık olması nedeniyle araştırmacılara yeni ufuklar sunmaktadır.
This study presents a bibliometric and content analysis of 117 PhD theses on organizational learning and/ or organizational ambidexterity registered in the Turkish National Thesis Center up to November 2024, without a starting date restriction. It provides a descriptive overview and scientific mapping of keywords, and analyzes theses in terms of research methods, levels of analysis, research context, variable roles, dependent variables, measurement instruments, and the use of synonymous concepts, in comparison with the existing literature. Covering a 25-year period, the study aims to offer a holistic view of doctoral research in the field and to guide future studies with a comprehensive conceptual and methodological framework. Because organizational learning and organizational ambidexterity are multidimensional constructs that can assume different variable roles, are open to methodological and multi-level alternatives, and can be examined jointly, they offer exciting new avenues for future research contributions.