Research Information System
Journal of Management, Economics, and Finance Research, vol.2, no.1, pp.42-60, 2025 (Peer-Reviewed Journal)
Literatürde yönetimin tarihsel boyutu Batı temelli gelişim göstermiş Doğu toplumları bu bağlamda ihmal edilmiştir. İlk İslam toplumlarının erken sayılabilecek bir dönemde devlet ve teşkilatlanma çabası içine girmiş oldukları göz önünde bulundurulduğunda bu toplumların bıraktığı yönetsel miras, yönetimin doğu toplumunun tarihsel kodları üzerinden yorumlanmasına izin vermektedir. Siyasetnamelerse yalnızca ideal olanı tasavvur etmenin ötesine geçerek ait oldukları döneme ait yönetim anlayışını, yönetsel pratik ve gerçekliklerini yansıtmaktadır. Bu metin Emevilerden Abbasilere yönetim anlayışı ve yönetimin unsurlarındaki temel dönüşümleri siyasetnameler üzerinden okumayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın konusunu Doğu’nun Hükümdarı, Kitabü’l Nâsihatü’l Mülûk ve el-Ahkâmûs Sultaniye isimli siyasetnameler aracılığıyla Emevilerden Abbasilere yönetim anlayışı ve unsurlarının karşılaştırılması oluşturmaktadır. Emevilerden Abbasilere yönetimde yaşanan bu dönüşümü izlemek amacıyla bahsi geçen siyasetnameler incelenmiştir. Eserlerin ideal olanı yansıtmaktan ziyade ait oldukları dönemin yönetim anlayışını ve pratiklerini yansıttığı, dolayısıyla, yönetim anlayışındaki değişimi incelemek için elverişli ve etkin araçlar olduğu görülmüştür. Bu eserler aracılığıyla yönetim anlayışı ve unsurlarındaki dönüşümün çeşitli boyutlarda değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmanın, siyasetnamelerden yönetim literatürü kapsamında yararlanılmasını ve yönetimin doğu toplumlarının tarihsel gerçekliği üzerinden okunmasını teşvik edeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Siyasetname, Yönetim, Emeviler, Abbasiler, Abdülhamid el-Kâtip, Mâverdi