Flört Algoritmalarını Anlamak: Bumble Kullanıcılarının Algoritmik Farkındalığı Üzerine Nicel Bir Analiz
5. Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu, Kocaeli, Türkiye, 15 - 17 Ekim 2026, ss.235-237, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Kocaeli
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.235-237
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Dijital platformlarda algoritmaların kullanıcı davranışlarını izleyerek kişiselleştirilmiş içerikler sunması, kullanıcı deneyimini yönlendiren bir yapı oluştururken bu sistemlerin kara kutu (Pasquale, 2015) niteliği taşıması kullanıcıların algoritmaları öznel deneyimlerine göre anlamlandırmasına neden olmaktadır (Bucher, 2017). Flört gibi özünde kişisel ve duygusal bir deneyimin algoritmalar aracılığıyla yapılandırılması; kullanıcıların partner seçimlerine ve ilişki kurma biçimlerine etki etmektedir. Bu bağlamda, kullanıcı seçimlerini yeniden şekillendiren/yönlendiren flört uygulaması algoritmalarına dair farkındalığın incelenmesi çevrim içi ilişki deneyimine etki eden unsurları anlamak açısından önem arz etmektedir.
Flört uygulamalarına dair literatürde kullanıcı motivasyonları, eş seçimi pratikleri, tüketim kültürü, benlik sunumu, toplumsal cinsiyet farklılıkları ve mahremiyet sorunları geniş biçimde incelenmiştir Bu çalışmalar, bireylerin çevrim içi ilişkilerde nasıl konumlandıklarını anlamamıza yönelik önemli katkılar sağlamaktadır. Ancak literatürde mobil flört uygulamalarında kullanılan algoritmaların kullanıcıların flört deneyimindeki etkisi sınırlı olarak ele alınmıştır. Flört uygulamaları yalnızca dijital etkileşim alanları değil, aynı zamanda toplumsal normların ve tüketim pratiklerinin yeniden üretildiği mecralardır. Bu bağlamda, bireylerin mobil flört uygulamalarındaki deneyimini doğrudan etkileyen algoritmalar hakkında kullanıcı farkındalığını ölçmek önem arz etmektedir.
Bu çalışma, algoritmik farkındalığı flört uygulamaları bağlamında nicel ve boyutsal olarak inceleyerek literatürdeki boşluğu doldurmayı ve kullanıcıların algoritmalara yönelik algılarını ölçülebilir bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır. İki temel araştırma sorusuna yanıt aranacaktır: (1) Bumble kullanıcılarının algoritmik farkındalık düzeyi; içerik filtreleme, otomatik karar verme, insan–algoritma etkileşimi ve etik değerlendirme boyutları açısından anlamlı farklılık göstermekte midir? (2) Ayrıca algoritmik farkındalığın bu boyutları yaş, cinsiyet ve yerleşim yeri gibi demografik değişkenlerle anlamlı ilişki göstermekte midir?
Araştırmanın hipotezleri kapsamında ise içerik filtreleme, otomatik karar verme, insan–algoritma etkileşimi ve etik değerlendirme algısı alt boyutları arasındaki farklılıklar incelenecektir. Ayrıca, bu alt boyutlara ilişkin algıların yaş grupları, cinsiyet ve yerleşim yerine (kent–kır) göre anlamlı biçimde farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılacaktır. Bu doğrultuda, alt boyutlar arasındaki karşılaştırmalara ve demografik özelliklere yönelik hipotezler test edilecektir.
Araştırmada nicel araştırma tasarımı kullanılacak olup veri toplama yöntemi olarak, Zarouali, Boerman ve De Vreese (2021) tarafından geliştirilen ve Elif Karakoç Keskin ve Ege Simge Demirel (2025) tarafından Türkçeye uyarlanan Algoritmik Medya İçeriği Farkındalık Ölçeği (AMCA-Scale) Bumble bağlamına uyarlanarak kullanılacaktır. Ölçek maddelerinde platform ve içerik ifadeleri araştırma bağlamına uygun şekilde yeniden düzenlenmiştir. Veriler, 18 yaş ve üzeri Bumble kullanıcılarından çevrim içi anket yöntemiyle amaçlı ve kartopu örnekleme yoluyla (n ≥ 384) toplanacaktır. Elde edilen veriler, algoritmik farkındalığın boyutları ve demografik bilgilere göre olası değişiklikleri incelemek adına oluşturulan hipotezler bağlamında analiz edilecektir. Araştırmanın sonucunda, algoritmik farkındalığın çok boyutlu bir yapı sergilemesi, alt boyutlar arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunması ve farkındalık düzeyinin yaş, cinsiyet ve yerleşim yeri gibi değişkenlere göre farklılaşması beklenmektedir.
Çalışma, algoritmaların teknik işleyişini açıklamaktan ziyade kullanıcıların bu sistemleri nasıl algıladığını ve yorumladığını incelemektedir. Kullanıcı deneyimini belirleyen yalnızca algoritmaların nasıl çalıştığı değil, kullanıcıların algoritmaların nasıl çalıştığını düşündükleri, başka bir ifadeyle algoritmik farkındalık düzeyleridir. Bu doğrultuda araştırmada, Algoritmik Medya İçeriği Farkındalık Ölçeği Bumble bağlamına uyarlanarak kullanıcıların algoritmalara ilişkin farkındalık düzeyleri nicel olarak değerlendirilecek ve algoritmik farkındalığın demografik değişkenlere göre nasıl farklılaştığı incelenecektir. Böylece çalışma, flört uygulamalarında algoritmik sistemlerin kullanıcı deneyimindeki rolünü kullanıcı algısı üzerinden açıklayacaktır. Çalışmanın özgün değeri, algoritmik farkındalık ölçeğini flört uygulamaları bağlamında uyarlayarak test etmesi ve kullanıcıların algoritmik sistemlere yönelik algılarını ölçülebilir bir çerçevede ortaya koymasıdır. Bu yönüyle araştırma, literatürde sınırlı olan flört uygulamaları odaklı algoritmik farkındalık çalışmalarına nicel ve boyutsal bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Algoritmik farkındalık, flört uygulamaları, Bumble, kullanıcı.