2018 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) Öğretim Programına Sosyolojik Bir Bakış: Türkiye’nin Sosyal Yapısının İzleri
Talim, cilt.10, sa.1, ss.65-98, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 10 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Talim
- Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Legal Source
- Sayfa Sayıları: ss.65-98
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı 2018 DKAB öğretim programı hazırlanırken dikkate alınan program tasarımı yaklaşımlarını sosyal yapı ekseninde değerlendirmektir. Bu çerçevede araştırmanın temel problemi, Türkiye’nin sosyal yapısının 2018 DKAB öğretim programını ne ölçüde etkilediğini ortaya koymak ve sosyal amiller üzerinden programın felsefi ve ideolojik yapısını irdelemektir. Çalışmanın sınırlılıkları, 2018 DKAB programının 4-8. sınıflara yönelik kısmının ele alınması ve 1980’den günümüze kadarki programlar değinilmesi olarak zikredilebilir. Çalışmanın özgün değeri, Türkiye’nin sosyal yapısıyla değerler ve normlarla ilişkilendirilmiş sosyolojik bir program inceleme çalışması ortaya koymaktır. Çalışma nitel olarak kurgulanmış ve çalışmada doküman analizi yöntemine başvurulmuştur. Çalışmanın temel dokümanı 2018 tarihli DKAB Dersi (4-8. Sınıf) Öğretim Programı’dır. 2018 öncesi güncel program olan 2010 programı ise karşılaştırma yapılmak amacıyla kullanılmıştır. Halihazırda kullanılmakta olan 2024 DKAB Öğretim Programı olan Maarif Modeli üzerinde de durularak DKAB öğretim programlarının tarihsel çerçevesi ele alınmış ve geriye dönük olarak 2018 programını ortaya çıkaran sosyal amiller üzerinde durulmuştur. Bunun yanında yararlanılan ikincil kaynaklar ise 1980 sonrası DKAB öğretim programlarını ele alan akademik çalışmalardan oluşmaktadır. Çalışmanın yöntemi olarak nitel araştırma benimsenmiştir. Nitel araştırmalar, belirli bir programın derinlemesine incelenmesine olanak tanıdığından çalışma, ilgili dokümandaki program tasarımını betimlemekte ve mevcut yaklaşımların uygulama düzeyini analiz etmektedir. Ayrıca çalışma, DKAB dersi öğretim programını geliştirme süreçlerine katkı sağlamayı da hedeflenmektedir. Çalışmanın bulguları arasında 1980 sonrası süreçte etkili olan sekülerleşme, bireyselleşme ve küreselleşme gibi eğilimlerin yanı sıra; 28 Şubat ve 15 Temmuz gibi siyasi kırılmalar, programın kazanım ve içerik basamaklarına doğrudan etki etmesi zikredilebilir. Bunun yanında 2010 programıyla yapılan karşılaştırma, 2018 programının toplumsal yapıdaki dönüşümlere paralel olarak amaç ve içerik düzeyinde stratejik bir revizyona uğradığını kanıtlamaktadır.
The aim of this study is to evaluate the curriculum design approaches considered during the preparation of the 2018 Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) curriculum within the axis of social structure. In this framework, the core research problem is to reveal the extent to which Turkey’s social structure influenced the 2018 RCMK curriculum and to examine the philosophical and ideological structure of the program through social factors. The scope of the study is limited to the 4th-8th grade section of the 2018 RCMK program, with references made to curricula from 1980 to the present. The original value of this research lies in presenting a sociological curriculum analysis associated with Turkey’s social structure, values, and norms. The study is designed qualitatively and utilizes the document analysis method. The primary document of the research is the 2018 RCMK (Grades 4-8) Curriculum. The 2010 curriculum, which was the active program prior to 2018, is used for comparative purposes. By also addressing the "Maarif Model" (the 2024 RCMK Curriculum currently in use), the historical framework of RCMK curricula is examined, emphasizing the retrospective social factors that shaped the 2018 program. Additionally, secondary sources consist of academic studies addressing post-1980 RCMK curricula. Qualitative research was adopted as the methodology as it allows for an in-depth examination of a specific program; accordingly, the study describes the curriculum design in the relevant document and analyses the implementation level of existing approaches. Findings indicate that trends such as secularization, individualization, and globalization—which became influential in the post-1980 period—as well as political turning points like February 28 and July 15, directly impacted the learning outcomes and content of the curriculum. Furthermore, the comparison with the 2010 curriculum proves that the 2018 program underwent a strategic revision in its objectives and content in parallel with transformations in the social structure. Ultimately, this study aims to contribute to the future development processes of the RCMK course curriculum.