Türkiye’de Öğretmen Yetiştiren Yükseköğretim Kurumlarına Girişte Mülakat Sorunu: Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?


Creative Commons License

Berk Ş.

Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, cilt.16, ss.193-222, 2025 (TRDizin) identifier

Özet

Bu çalışma, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarına girişte mülakatın gerekliliğini ve uygulanabilirliğini mevcut durum ve küresel örnekler bağlamında incelemekte ve bir model önermektedir. Çalışmada, nitel araştırma  aklaşımlarından durum analizi kullanılmıştır. Veri kaynağı olarak incelemeye dahil edilen ülkelerin resmî kurumlarının hazırladığı raporlar, resmi internet sitelerinde bulunan bilgiler ve ilgili ülkenin öğretmen yetiştirme sistemi hakkında yazılmış bilimsel makaleler kullanılmıştır. Ayrıca Türkiye kamuoyunda mülakata karşı olanların görüşlerinin nedenlerine ilişkin farklı forumlardaki paylaşımları da veri olarak kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile çözümlenmiş ve verinin niteliğine uygun biçimde sunulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; dünyada ekonomik ya da eğitim sistemi olarak gelişmiş bazı ülkeler (Finlandiya, İngiltere, Güney Kore) hem öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarına girişte hem de mesleğe başlama aşamasında mülakat yapmaktadır. Fransa ve Amerika gibi bazı ülkeler öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarına girişte zorunlu olmasa da yaygın olarak mülakat yapmaktadır. Türkiye’de öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarına girişte ya da atamada mülakatı karşı olanların temel gerekçesi mevcut uygulamadaki sorunlardan kaynaklanmakta olup mülakatın gerekliliğine ve öğretmen niteliğine katkısına yönelik bir eleştirisi bulunmamaktadır. Öğretmen atama sürecinde yapılan mülakat geç kalmış bir mülakattır. Uygun zamanı öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarına giriş aşamasındadır. Türkiye, öğretmen yetiştirme  olitikalarını kapsamlı biçimde gözden geçirmeli, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarına girişte, eğitimle ilgili tüm   paydaşların görüşleri doğrultusunda, bir mülakat sistemi geliştirmelidir. 

This study investigates the necessity and feasibility of implementing interview-based selection mechanisms in admissions to higher education institutions responsible for teacher education, within the framework of the current national context and international practices, and proposes a conceptual model. A qualitative research design employing a case study approach was adopted. Data were collected from multiple sources, including official reports published by governmental and authorized institutions of the selected countries, information obtained from official institutional websites, and peer-reviewed scholarly articles addressing teacher education systems in those countries. Additionally, public discourse opposing interview-based selection in Türkiye, as reflected in posts shared on various online forums, was incorporated as a supplementary data source.

The collected data were analyzed using qualitative content analysis techniques and systematically presented in accordance with their analytical characteristics. The findings reveal that several countries with advanced economic and/or educational systems—such as Finland, the United Kingdom, and South Korea—employ interviews both at the admission stage to teacher education programs and during entry into the teaching profession. In contrast, countries such as France and the United States do not mandate interviews for admission to teacher education institutions; however, interview practices are nonetheless widely utilized. In Türkiye, opposition to interviews in teacher education admissions or appointment processes primarily arises from deficiencies in existing implementation practices rather than from objections to the conceptual necessity of interviews or their potential contribution to teacher quality. Furthermore, interviews conducted during the teacher appointment phase are identified as temporally misaligned; the more appropriate stage for interview-based assessment is the admission phase to teacher education institutions. Based on these findings, it is recommended that Türkiye undertake a comprehensive review of its teacher education policies and develop a structured, transparent, and stakeholder-informed interview system for admission to teacher education programs.