Narcissism, life satisfaction, and harmony: The mediating role of self-esteem and self-compassion


Creative Commons License

Demirci İ., Ekşi H. , Ekşi F.

Eurasian Journal of Educational Research, sa.84, ss.159-176, 2019 (ESCI İndekslerine Giren Dergi) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2019
  • Doi Numarası: 10.14689/ejer.2019.84.8
  • Dergi Adı: Eurasian Journal of Educational Research
  • Sayfa Sayıları: ss.159-176

Özet

Problem Durumu: İnsanı anlama çabalarının en önemli odak noktalarından biri benlik

kavramıdır. Kişinin kendisi hakkındaki bilgisi benlik kavramını oluştururken kişinin

kendisi hakkında ne hissettiği öz-saygıyı ifade etmektedir. Ancak benliği olumlu

algılamanın tek bir yolu yoktur. Literatürde kişinin kendisi hakkındaki duygusal

değerlendirmeleri genellikle öz-saygı olarak tanımlanmaktadır. Yüksek öz-saygı ve

narsisizm özelliklerine sahip insanlar kendilerini beğenmeleri ve sevmeleri gibi

benlikleriyle ilgili olumlu algıları paylaşmaktadırlar. Narsistlerin son derece olumlu

veya şişirilmiş bir benlik kavramına sahip olduğu söylenebilir. Bu araştırmada

kullanılan narsistik hayranlık ve rekabet modeli büyüklenmeci narsisizmin birbiriyle

pozitif ilişkili ancak birbirinden iki farklı boyutu açıklamaktadır. Benlik kavramıyla

ilişkili olan bir diğer kavram ise öz-saygının alternatifi ve narsisizmin antidotu

olarak ifade edilebilecek öz-anlayış kavramıdır. Öz-anlayış, öz-saygıda olduğu gibi

benliğin değerlendirmesi yerine benliğin kendi içinde kabul edilmesi içeren bir

yaklaşımdır. Öz-anlayış kendini kabul ve farkındalık içeren bir bakış açısını

yansıtmaktadır. İyi oluşun ise insanın ulaşmak istediği en temel hedeflerden biri

olduğu söylenebilir. Psikoloji araştırmalarında mutluluk genel olarak öznel iyi oluş

kavramıyla ifade edilmektedir. Öznel iyi oluşun bilişsel boyutu olan yaşam doyumu

kavramı kişinin yaşamdaki beklentilerin ne derece karşılandığını ifade etmektedir.

Öte yandan mutluluğun bilişsel bileşeni her zaman yaşam doyumunu ifade

etmeyebilir. Çünkü kültürlerarası çalışmalar mutluluğun anlamının kültürden

kültüre farklılık gösterebileceğini ifade etmektedir. Bu bağlamda yaşam doyumu

kavramının alternatifi olarak ifade edilebilecek olan yaşam uyumu kavramı içsel

olarak hissedilen kendini kabul, iç barış ve denge hissini içermektedir. Araştırmalar

benlik algılamanın ve iyi oluşun farklı yolları olduğunu göstermiştir. Araştırmada bu

farklı yollar arasındaki ilişkilerin belirlenmesi kişilik dinamiklerinin anlaşılması

açısından önemli bilgiler sağlayabilir.

Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada benliğin farklı algılanma biçimleri olarak ifade

edilebilecek olan narsisizm, öz-anlayış ve öz-saygı kavramları ile yaşamı farklı

algılama biçimleri olarak ifade edilebilecek olan yaşam uyumu ve yaşam doyumu

kavramları arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Narsistik hayranlığın özsaygı, yaşam uyumu ve yaşam doyumu ile pozitif ilişkili olacağı, narsistik rekabetin

ise öz-anlayış, yaşam uyumu ve yaşam doyumu ile negatif ilişkili olacağı

beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı narsistik hayranlık ve narsistik rekabet ile

yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide öz-saygı ve öz-anlayışın aracı

rolünü incelemektedir.

Araştırmanın Yöntemi: Araştırmanın örneklemi 381 katılımcıdan oluşmaktadır.

Katılımcıların 310’u (%77,9) kadın, 71’i (%17,8) erkektir. Katılımcıların yaş

ortalamaları 23,1 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak

Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği (Narcissistic Admiration and Rivalry

Questionnaire), Öz-anlayış Ölçeği (Self-compassion Scale), Benlik Saygısı Ölçeği

(Self-esteem Scale), Yaşam Doyumu Ölçeği (Satisfaction with Life Scale), Yaşam

Uyumu Ölçeği (Harmony in Life Scale) kullanılmıştır. Narsisizm, öz-anlayış ve özsaygı ile yaşam doyumu ve yaşam uyumu arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modeli

(structural equation modeling) ile incelenmiştir. Yapısal eşitlik modelinde

değişkenler arasındaki ilişkileri açıklayan model kurulmadan önce bütündeğişkenlerin içinde olduğu ölçme modeli kurulmuştur. Ölçme modelinin iyi uyum

verdiği görüldüğünde yapısal eşitlik modelinin test edilmesine geçilmiştir. YEM’de

yer alan değişkenlere ait dolaylı etkilerin anlamlılığına desteklemek amacıyla %95

güven aralığı seçilerek 5000 yeniden örnekleme yoluyla Bootstrap Analizi

uygulanmıştır.

Araştırmanın Bulguları: Yapısal eşitlik modeli narsistik hayranlık ile yaşam uyumu ve

yaşam doyumu arasındaki ilişkiye öz-saygının ve narsistik rekabet ile yaşam uyumu

ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiye öz-anlayışın aracılık ettiğini göstermiştir. Bu

çalışmada narsistik hayranlık ile yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide

öz-saygının aracı rolü; narsistik rekabet ile yaşam uyumu ve yaşam doyumu

arasındaki ilişkide öz-anlayışın aracı rolü incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre

beklendiği gibi narsistik hayranlık, öz-saygı, yaşam uyumu ve yaşam doyumu

arasındaki ilişkilerde anlamlı düzeyde pozitif ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca narsistik

rekabet ile öz-anlayış, yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasında negatif yönde; özanlayış, yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerde pozitif yönde anlamlı

ilişkiler bulunmuştur. Kurulan yapısal eşitlik modelinde narsistik hayranlık ile

yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide öz-saygı; narsistik rekabet ile

yaşam uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide öz-anlayış aracı rol

üstlenmektedir. Daha önceki çalışmalarda araştırma bulgularını destekleyecek

bulgulara rastlanmıştır.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Araştırma bulguları kişilik psikolojisi ve pozitif

psikoloji bulguları bağlamında tartışılmıştır. Sonuçların narsisizmin, olumlu benlik

algısının ve yaşamı algılama biçimlerinin ikişer yüzlü doğasının anlaşılmasına katkı

sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarından hareketle narsistik

rekabetin yaşam uyumunu ve yaşam doyumunu üzerindeki olumsuz etkilerini

azaltmak için öz-anlayış düzeylerini arttıracak çalışmaların yapılması

önerilmektedir. Narsistik hayranlığın yaşam uyumu ve yaşam doyumu üzerindeki

olumlu etkisini dengelemek için ise öz-saygıyı geliştirici çalışmaların yapılması

önerilmektedir. Bu bağlamda bulgulardan yola çıkarak narsisizmin olumsuz

etkilerini azaltabilmeyi ve yaşam uyumu ve yaşam doyumunu arttırabilmeyi

hedefleyen öz-anlayış ve öz-saygı özelliklerini geliştirmeye dayalı bireysel ve grupla

psikolojik danışma uygulamaları düzenlenebilir. Araştırmanın sonuçlarının kişilik

psikolojisi ve pozitif psikoloji literatürüne katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Narsistik hayranlık ve rekabet, öz-saygı, öz-anlayış, yaşam

doyumu, yaşam uyumu, pozitif psikoloji