Türkiye’de 2014-2023 Yılları Arasında Yapılmış Probleme Dayalı Öğrenme ile İlgili Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Baysal Z. N., Okur S.

Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.11, sa.2, ss.747-766, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı; 2014-2023 yılları arasında Türkiye’de yapılmış Probleme Dayalı Öğrenme ile ilgili lisansüstü tezlerin dağılımını belirlemek ve bu çalışmalardan elde edilen bulgu ve sonuçlardan hareketle Probleme Dayalı Öğrenme ile ilgili araştırmacılara çeşitli öneriler geliştirmektir. Araştırma nitel araştırmadır ve yöntem olarak doküman analizi kullanılmıştır. Türkiye’de Probleme Dayalı Öğrenme ile ilgili yapılmış tezler ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Ölçütler; 2014-2023 yılları arasında tamamlanmış olma, veri tabanında erişime açık, uygulamalı çalışma olma ve başlıklarında “probleme dayalı öğrenme”, “problem tabanlı öğrenme”, “problem based learning” veya “probleme dayalı öğretim” anahtar kelimeleri geçmedir. Bu ölçütlere göre belirlenen 123 tez araştırmacılar tarafından oluşturulan “Tez Kodlama Formu”na göre incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, doktoraya oranla daha fazla yüksek lisans tezi yapılmış, 2014-2023 yılları arasında toplamda en fazla 2019 yılında tez yazılmıştır. Amaçları açısından genel olarak en çok Probleme Dayalı Öğrenme yaklaşımının akademik başarı, beceriler (problem çözme becerisi vb.) daha sonra motivasyon, tutum, öz düzenleme değişkenleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Konu alanı olarak toplamda tezler en çok Fen alanında en az coğrafya, görsel sanatlar, müzik, beden eğitimi ve spor alanlarında yapılmıştır. Araştırma türü olarak toplamda daha fazla nicel tez yazılmıştır. Çalışma grubu (örneklem) açısından toplama bakıldığında öğrenciler (en çok ortaokul öğrencileri) ile çalışılmıştır. İncelenen tezlerin toplamında en çok başarı testi sonra ölçek kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak nicel veri analizinde en çok t-Testi, nitel veri analizinde içerik analizi yapılmıştır. İncelenen tezlerin toplamda sonuçlarına bakıldığında Probleme Dayalı Öğrenme’nin en fazla akademik başarı ve beceriler (problem çözme becerisi vb.), ardından motivasyon, tutum, öz düzenleme, öz yeterlik ile kaygı düzeyi üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle coğrafya, görsel sanatlar, müzik, beden eğitimi ve spor alan araştırmacılarına Probleme Dayalı Öğrenme ile ilgili tezler planlamaları gibi önerilerde bulunulmuştur. 

The purpose of this study is to determine the distribution of postgraduate theses related to Problem-Based Learning conducted in Turkey between 2014 and 2023 and to develop various recommendations for researchers related to Problem-Based Learning based on the findings and results obtained from these studies. The research is qualitative and document analysis was used as a method. Theses related to Problem-Based Learning in Turkey were identified using the criterion sampling method. The criteria are; completed between 2014 and 2023, accessible in the database, applied research, and titles containing the keywords “problembased learning,” “problem-based teaching,” “problem-based learning,” or “problem-based instruction”. The 123 theses identified according to these criteria were examined using a thesis coding form created by the researchers. The data obtained from the research was analyzed using descriptive analysis and content analysis methods. According to the results, more master's theses were written than doctoral theses, with the highest number of theses written in 2019 between 2014 and 2023. In terms of their objectives, the effects of the Problem-Based Learning approach on academic achievement, skills (problem-solving skills, etc.), and subsequently on motivation, attitude, and self-regulation variables have been studied most frequently. In terms of subject area, the most theses were written in the field of science, and the fewest in geography, visual arts, music, physical education, and sports. In terms of research type, more quantitative theses have been written overall. In terms of the working group (sample), the study was conducted with students (mostly middle school students). In terms of the total number of theses examined, achievement tests were the most frequently used method, followed by scales. As a data collection tool, t-tests were most commonly used in quantitative data analysis, while content analysis was used in qualitative data analysis. Looking at the overall results of the theses examined, it was concluded that Problem-Based Learning has the most positive effect on academic achievement and skills (problem-solving skills, etc.), followed by motivation, attitude, selfregulation, self-efficacy, and anxiety level. Based on these results, recommendations have been made to researchers in the fields of geography, visual arts, music, physical education, and sports to plan theses related to Problem-Based Learning.