İN‘ÂMÂT DEFTERLERİ IŞIĞINDA BİR ŞAİR PORTRESİ OLUŞTURMAK: ŞEHDÎ ÖRNEĞİ
JOURNAL OF TURKISH STUDIES, sa.59, ss.50-63, 2023 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2023
- Dergi Adı: JOURNAL OF TURKISH STUDIES
- Derginin Tarandığı İndeksler: Academic Search Premier, MLA - Modern Language Association Database
- Sayfa Sayıları: ss.50-63
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Klasik Türk edebiyatında şairler hakkında bilgi almak için müracaat edilen ilk kaynak
bilindiği üzere şair tezkireleridir. Şaire dair bilgiye tezkirelerden ulaşılamaması durumunda ikincil
kaynak olarak diğer bibliyografik eserler, hatırat ve seyahatler, şehir tarihleri gibi birçok kaynağa
başvurulabilir. Padişahların çeşitli vesilelerle bulundukları ihsanların kayda alındığı in‘âmât
defterleri de ihtiva ettiği bilgiler açısından önemli başvuru kaynaklarından birini oluşturmaktadır.
Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’nde ve dönemin tezkirelerinde kendisine dair bir bilgi bulunmayan
Şehdî hakkındaki kayıtlara, Atatürk Kitaplığı M.C. O.71 numarada kayıtlı 909-933 / 1503-1527
tarihlerini kapsayan in‘âmât defteri üzerine yapılan bir doktora çalışmasında rastlanmıştır. Bu
makalede Osmanlı bürokrasisi ve edebiyat tarihi açısından önemli bir yeri olan in‘âmât defterleri
hakkında kısaca bilgi verilmiş, Atatürk Kitaplığı M.C. O.71 numaralı 909-933 / 1503-1527 tarihli
in‘âmât defterindeki şairler ve şiirlerin veriliş şekillerine ait kayıtlar örnekleriyle incelenmiştir.
TEİS’te tanıtılan Şehdî mahlaslı şairlerden bahsedildikten sonra adı geçen in‘âmât defterindeki
Şehdî’ye ait bilgiler aktarılmıştır. Şairin Topkapı Sarayı Müzesi Evrakı Arşivi, 363 numaralı gömlek
dosyada bulunan II. Bayezid’e sunduğu Farsça kasidesi, Türkçeye çevirisiyle birlikte metne dâhil
edilmiştir. Kasidede mesleğine dair söylediği bilgilerle defterdeki bilgiler mukayese edilmiş; şairin
adı, mesleği ve hayatının belli bir dönemine dair bazı bilgiler netlik kazanmıştır. Arşiv belgelerinin
ve Osmanlı bürokrasinin çeşitli kademelerine ait defterlerin edebiyat tarihine katkısı Şehdî örneği
üzerinden ortaya konmuştur.