Hilafetin Osmanlıya Devri Meselesi ve Buna Dair Bir Literatür Değerlendirmesi


Creative Commons License

Demir U.

Türk Kültürü İncelemeleri, sa.40, ss.87-142, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Türk Kültürü İncelemeleri
  • Sayfa Sayıları: ss.87-142

Özet

Bu çalışma temelde iki bölümden oluşur. Birinci bölümde Mısır’daki son Abbasi Halifesi III. Mütevekkil’in hilafeti Yavuz Sultan Selim’e devrettiğine dair bugüne kadar tespit edilen kaynaklar ele alındı. Bu minvalde Şaban-ı Şifaî, Şehrizâde Mehmed Mouredge d’Ohsson, Ahmed Cevdet Paşa, Müverrih Atâ, Redhous ve diğer 19. yüzyıl müellliflerinin görüşleri özetlendi. Çalışmanın ikinci bölümünde ise hilafetin devrine dair doğrudan veya dolaylı olarak bilgi veren ve bugüne kadar üzerinde durulmayan kaynaklar ele alındı. Bu bölümde, 16. yüzyıldan itibaren hem Osmanlı hem de Avrupa kaynaklarında hilafetin devrine dair güçlü imaların mevcut olduğu; bu kaynaklarda devirle ilgili imaların 1518 yılından değil de 1516 yılından itibaren başlatıldığı; hilafetin devri bahsinin yalnızca Yavuz Sultan Selim için değil Kanuni Sultan Süleyman için de dile getirildiği iddia edilmektedir.

This study basically has two sections. In the first section the sources found until today

concerning the last Abbasid caliph al-Mutawakkil’s handing over the caliphate to Sultan

Selim the Grim have been discussed. In this manner Şaban-ı Şifaî, Şehrizâde Mehmed,

Mouredge d’Ohsson, Ahmad Djewdet Pasha, Atâ Bey, Redhouse and the other

nineteenth century authors’ opinions have been summarized. In the second section of the

study, the sources that give information about the transfer of the caliphate directly or

indirectly and haven’t been dwelt on to this day have been handled. In this chapter, it has

been claimed that from the sixteenth century there have been strong mentions about the

transfer of the caliphate in both Ottoman and European sources; in these sources mentions

about the delegation of caliphate have been started not from 1518 but from 1516; question

about the transfer of caliphate has been expressed about not only Sultan Selim the Grim

but also Suleiman the Magnificent