Göz ve Kamera Bağlamında Görüntünün Gerçeklik, İktidar ve Bakış İle Olan İlişkisi


Al E.

Form Baskı, İstanbul, 2015

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2015
  • Yayınevi: Form Baskı
  • Basıldığı Şehir: İstanbul

Özet

Kamera ve göz ilişkisi özellikle son iki yüzyıllık tarihsel süreç içerisinde -1800 sonrası- büyük bir önem taşımaktadır. Fotoğraf kamerasının icadı ile hayatın bütün alanları görüntü düzlemine çekilebilir ve kayıt edilebilir bir hale gelmiştir. Bu süreçte görüntü ise gözün irtibata geçtiği şey olarak ortada durmaktadır. Göz ve kamera ilişkisi salt sinemaya ait bir olgu olmayarak bütün bir dünyayı kuşatmakta; hem bir birlikteliği hem de zorlamayı kendinde barındırmaktadır.

Kamera aracılığıyla üretim nesnesi olarak ortaya konan görüntü, göz aracılığıyla da irtibata geçilen bir şeydir. Burada görüntü kurgusallık, gerçeklik, gövdesizlik, bellekleşme, çerçevelenme gibi unsurları kendinde barındırarak, kurgusal ile gerçek olanın birbirine karıştığı bir alandır. Bir diğer gözetleme pratiği ise panoptikondur. Panoptikon, dört duvar arasına sıkıştırılmış insanların her an gözetlenmesine dair bir yapıdır. Temel olarak ise görülmeden görerek iktidarın her yerdeliğini sağlamaktadır. Ancak zamanla klasik panoptik yapı değişime uğramıştır. Burada kameranın ortaya çıkışı, daha sonra ise kameranın her yerdeliği, klasik panoptik gözetleme ve gözetlenme ilişkilerini değişime uğratmıştır. Bu noktada gözetim akışkan bir hal almaya başlamış, kamera ve gözetleme olgusu eş zamanlılık, mesafesizlik gibi olguları da gündeme getirmiştir. Gözetleme ve bakış pratiklerine sinema açısından yaklaşıldığında; bakışın kamera aracılığıyla nasıl konumlandırıldığı, seyircinin nereye ve kimin gözüyle baktığını açığa vurmaktadır. Bu bağlamda gözün ve kameranın konumları ele alınmaktadır.