HALEP EYALETİNE TABİÎ ANTAKYA SANCAĞI’NDA EĞİTİM-ÖĞRETİM FAALİYETLERİ (H.1316-1321/M.1898-1904)


Creative Commons License

Elçiçeği B.

3.Uluslararası Eğitim ve Değerler Sempozyumu (İSOEVA), İstanbul, Türkiye, 10 - 13 Ekim 2019, ss.111-124

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.111-124

Özet

İslam öncesi dönemde Antiochia, İslamiyet döneminde Antakiye, Ku’rân-ı Kerim’in iki yerinde karye ve medine ifadeleri ile adlandırılan kent, Arap ve batı kaynaklarında bir su şehri (el- Şahhâha) olarak geçmektedir. Antakya, şark ve garp arasında gerçekleştirilen ticarette önemli bir misyon üstlenmiştir. Kent, şarklılar tarafından cennet gibi görülen Şam’dan sonra Suriye’nin en latif şehri olarak kabul edilmektedir. Bundan dolayı bu çalışma da II. Abdülhamid döneminde yayınlanmaya başlayan Maârif Salnâmeleri’ndeki bilgiler ışığında Halep Vilâyetine bağlı Antakya Sancağı’nda eğitim-öğretim faaliyetleri incelenmiştir. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılarak 1898-1904 tarihli salnâmelerdeki veriler Osmanlıcadan günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Daha sonra Antakya Sancağı ve İskenderun kazasındaki iptidai (sıbyan/ilkokul) ve rüşdiye (ortaöğretim) derecesindeki mevcut okullar, görevliler, öğretici kadrosu, okutulan dersler, öğrenci ve hademe sayıları, medreseler, kütüphaneler hakkındaki bilgiler kategorilere ayrılarak incelenmiştir. İskenderun kazasında 5, Antakya Sancağı’nda 20 adet iptidai okul olup İskenderun ve Antakya Mektep rüşdiyelerinin mevcut olduğu tespit edilmiştir. Bu okullar H.1310/M.1892-1893 yılında inşa edilmiştir. Okul ve medreselerdeki öğrenci sayılarına bakıldığında yıllara göre dalgalanma yaşandığı gözlemlenmiştir. 1899-1900 yılında 8; 1900/01-1903/04 yıllarında 12 medrese mevcuttur. 1898/99-1903/04 zaman aralığında ise Antakya’da Rauf Efendi adında yalnız bir adet kütüphanenin mevcut olduğu bulgular arasındadır.

Keywords: Antakya Sancağı, Eğitim, İptidai ve Rüşdi, Medrese-Kütüphane.