MEKÂNA ÖZGÜ SANAT BAĞLAMINDA YAPIT-İZLEYİCİ ETKİLEŞİMİNDE TEKSTİL SANATININ OLANAKLARI

Creative Commons License

Tok Dereci V.

USBİLİM Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.7, sa.12, ss.1-20, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, mekâna özgü sanat bağlamında tekstil sanatının izleyiciyle kurduğu etkileşimsel ve çok boyutlu ilişkileri disiplinlerarası bir bakış açısıyla incelemektedir. Araştırma, sanatsal bir ifade aracı olarak tekstilin duyusal, kültürel, teknolojik ve toplumsal boyutlarını kuramsal tartışmalar ve uluslararası düzeyde seçilmiş vaka örnekleri üzerinden ele almaktadır. Uluslararası seçkide, Janet Echelman’ın kamusal ölçekli ağ enstalasyonları, Do Ho Suh’un göç hafızasını çağrıştıran şeffaf kumaş mimari yapıları, Ernesto Neto’nun bedensel katılımı teşvik eden organik tekstil formasyonları, Refik Anadol’un veri temelli dijital yüzey projeksiyonları, teamLab’in sürükleyici mekânsal deneyimleri ve urban knitting gibi katılımcı pratikler, tekstilin sanatsal bağlamda sunduğu olanakları görünür kılan örnekler olarak analiz edilmiştir. Bulgular, tekstilin mekâna özgü sanatta üç temel rol üstlendiğini göstermektedir. Bunlar sırasıyla, izleyiciye duyusal ve bedensel katılım imkânı sağlamak, kültürel bellek ve kimlik katmanlarını görünür kılmak, toplumsal bağları güçlendiren kolektif süreçlere aracılık etmek olarak tanımlanabilir. Dijitalleşme ve yeni medya teknolojileri ise, bu işlevleri fiziksel mekânın sınırlarının ötesine taşıyarak sanal ortamlarda yeniden üreterek estetik deneyimi genişletmektedir. Çalışma, tekstilin mekâna özgü sanatta yalnızca malzeme değil, aynı zamanda estetik, kültürel ve iletişimsel bir ara yüz olarak konumlandığını ortaya koymakta; sanatçılar, küratörler ve araştırmacılar için hem kuramsal hem de uygulamalı düzeyde yeni perspektifler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mekâna özgü sanat, tekstil sanatı, izleyici etkileşimi, dijitalleşme, kültürel bellek

This article investigates the interactive and multi-dimensional relationships established by textile art with its audience within the context of site-specific art, adopting an interdisciplinary perspective. The study explores the sensory, cultural, technological, and social dimensions of textiles through both theoretical discussions and a set of internationally selected case studies. Janet Echelman’s large-scale public net installations, Do Ho Suh’s transparent fabric architectures evoking migration memory, Ernesto Neto’s organic textile formations that encourage bodily engagement, Refik Anadol’s data-driven digital surface projections, teamLab’s immersive spatial experiences, and participatory practices such as urban knitting are analyzed as exemplary cases that illuminate the potential of textile in artistic contexts. The findings demonstrate that textile art fulfills three primary roles within site-specific practices: offering opportunities for sensory and bodily participation, making visible layers of cultural memory and identity, and facilitating collective processes that strengthen social bonds. Digitalization and new media technologies extend these functions beyond the boundaries of physical space, reproducing them within virtual environments and thereby broadening the aesthetic experience. The study concludes that textiles should not be understood merely as material, but rather as an aesthetic, cultural, and communicative interface in site-specific art, providing new theoretical and practical perspectives for artists, curators, and researchers