Kafkasya’da Bir Miras Mücadelesi: Revan Hanlığı Asilzadelerinden Mehemmed Hasan Han’ın Çarlık Rusyası’ndan Toprak Talebi (1827-1845)


Creative Commons License

Çaycıoğlu S. O.

Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sa.41, ss.97-120, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.97-120

Özet

Bu makalede Rus işgalinden sonra yıkılan Revan Hanlığı’nın (1747-1828) asilzadelerinden

Mehemmed Hasan Han’ın Çarlık Rusyası yetkililerine müracaat ederek

Rus idaresince el konulan Revan çevresindeki arazilerinin kendisine iade edilmesini

sağlamak için verdiği hukuk mücadelesi incelenmektedir. Mehemmed Hasan Han,

Revan ve çevresindeki 11 köyde yer alan babasından kalan tiyûl statüsündeki topraklarının

miras hukukuna göre kendi hakkı olduğunu iddia etmiştir. Bir süre devam

eden bu mücadelenin sonucunda Kafkasya Komitesi’nin verdiği karar ile adı geçen

toprakların Hasan Han’a ait olduğu ve topraklardan elde edilen gelirin kendisine

ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu hadise, sonradan Ermenistan devletinin oluşturulacağı

Revan Hanlığı arazisi üzerindeki Türk varlığı ve bölgenin Revan Türklerine

ait olduğunun kabul ve tasdik edilmesi bakımından son derece önemlidir. Konuyla

ilgili kaynaklar; Hasan Han’ın Farsça kaleme aldığı mektup ve bunun Rusça

tercümesi, Kafkasya Namestniği’nin St. Petersburg ile yazışmaları, Kafkasya Komitesi’nin

nihai kararı ve diğer Rusça ana kaynaklardan oluşmaktadır.