SINIR TURİZMİ POTANSİYELİ: TÜRKİYE'NİN YUNANİSTAN-BULGARİSTAN SINIRI (EDİRNE) İLE İRAN SINIRININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
TURİZM ARAŞTIRMALARINDA GÜNCEL YÖNELİMLER, SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE DİSİPLİNLERARASI YAKLAŞIMLAR, Doç. Dr. Kuttusi ZORLU, Editör, Umay Yayınevi, Samsun, ss.166-185, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.5281/zenodo.23482058
- Yayınevi: Umay Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Samsun
- Sayfa Sayıları: ss.166-185
- Editörler: Doç. Dr. Kuttusi ZORLU, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Ülkelerin birbiriyle temas kuşağında bulunan sınır alanlarının “kapalılık” veya “açıklık” düzeyi, ülkeler arası siyasi, jeopolitik, ekonomik, kültürel unsurlara, sınırların özellik ve işlevlerine bağlıdır. Buna göre, işlevlerine ve siyasi yapılarına bağlı olarak, sınır bir “bariyer”, “filtre” veya “köprü” görevi görebilir (Sergeyeva vd., 2022, Kazel, 2026). Bu durum, sınır turizmiyle doğrudan bağlantılıdır. Sınır turizmi, çoğunlukla iki komşu ülke vatandaşları arasında sınır bölgesine doğru kısa süreli ve genellikle günübirlik olarak; eğlence, gezi, kültürel etkinlik ve alışveriş gibi amaçlarla giriş çıkışları kapsamakta, sınır bölgelerindeki yerleşmelerde ekonomik canlılığa ve istihdam artışına zemin hazırlamaktadır. Bir sınır bölgesinin karşılıklı olarak turizme açılıp açılmaması çoğu zaman orada bulunan doğal ya da kültürel zenginlikten ziyade, sınırın ne kadar “geçirgen” olduğuyla alakalıdır. Bu çalışma, sıkça gözden kaçan bu gözlemi Türkiye'nin iki ucundaki sınır bölgelerini karşılaştırarak ele almaktadır. Batıda, Avrupa Birliği'ne açılan bir kapı işlevi gören ve bir sınır ötesi iş birliği geçmişine sahip Edirne (Yunanistan Bulgaristan sınırının büyük bölümünü oluşturduğu için), doğuda ise Ağrı Dağı ve Van Gölü gibi dünya ölçeğinde tanınan doğal varlıklara sahip olduğu hâlde bu zenginliği turizme yeterince çevirememiş olan Türkiye-İran sınır hattı bulunmaktadır. Her iki bölge de doğa ve kültür bakımından zengin sayılabilecek özelliklere sahiptir. Aralarındaki farkın nereden geldiğini açıklamak için bu çalışma, sınır geçirgenliği kavramına odaklanmaktadır. Çalışma, Edirne'nin tarihsel olarak biriktirdiği kurumsal-kültürel deneyim ile İran sınırının taşıdığı jeopolitik özellikleri karşılaştırmalı bir okumaya tabi tutmaktadır. Çalışmanın bulguları kabaca; sınır geçirgenliği, arazi özellikleri, yerleşmeler arası uzaklık, para birimleri arasındaki değer farkı ve turizm potansiyeli taşıyan doğal-beşerî kaynak varlığının sınır turizminde belirleyici olduğuna vurgu yapmaktadır.