Akademik Veri Yönetim Sistemi
I. Ulusal Yapay Zekâ Çağında Öğretmen Esenliği Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, 20 Mayıs 2025 - 21 Mayıs 2026, ss.1-3, (Özet Bildiri)
Çalışmanın
temel amacı, Bilgisayar mühendisliği (BM) öğrencileri ile Bilgisayar ve Öğretim
Teknolojileri (BÖTE) öğretmen adaylarının eğitimde yapay zekâ ve uygulamalarına
ilişkin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu temel amaç doğrultusunda
“Bilgisayar ve Öğretim
Teknolojileri Öğretmenliği ile Bilgisayar Mühendisliği son sınıf öğrencilerinin
yapay zekâ ve uygulamaları hakkındaki görüşleri nelerdir?” sorusuna
cevap aranmıştır.
Nitel araştırma yöntemi temelinde
gerçekleştirilen bu araştırmada bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Bu
desende, her bir durum önce kendi içinde bir bütün olarak ele alınmakta, daha
sonra da durumlar birbiriyle karşılaştırılmaktadır (Merriam, 2013; Yin, 2009).
Bu bağlamda, çalışmada durum olarak belirlenen yapay zekâ ve uygulamalarına
ilişkin BÖTE öğretmenliği ile BM öğrencilerinin görüşleri alınarak
karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Araştırmada, amaçlı örnekleme
yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Bu
yöntemde, araştırmacının erişiminin daha kolay olduğu evrenden bir çalışma
grubu belirlenmektedir (Baltacı, 2017). Çalışma grubu seçilirken amaca uygun
olarak derinlemesine veri elde edebilmek için yapay zekâ ve uygulamalarını
kullanan öğrenciler olmasına dikkat edilmiş, bu nedenle çalışma grubu bir
devlet üniversitesindeki BÖTE Öğretmenliği ve bir vakıf üniversitesindeki BM
bölümlerinin dördüncü sınıf öğrencilerinden oluşturulmuştur. Dördüncü sınıf öğrencilerinin tercih edilme nedeni, yapay
zekâ kavramına ilişkin farkındalık düzeylerinin daha yüksek olabileceği
varsayımıdır. Veri toplama sürecinde 5 açık uçlu sorudan oluşan yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeden elde edilen veriler
betimsel analiz ile çözümlenmiştir.
Yapay zekâ
uygulamalarının eğitim alanında kullanılabilirliğine ilişkin bulgularda BM
öğrencileri, öğrenmeyi bireyselleştirerek
öğrenciye özgü deneyimler sunması sebebiyle,
BÖTE öğrencileri ise derse olan ilgiyi artırmada kullanılabilir olduğunu
belirtmiştir. Her iki grup, yapay zekâ
uygulamalarının ders içeriği hazırlama, öğrenmeyi kolaylaştırma ve ödev/proje
süreçlerinde destek sağladığı konusunda ortak görüş bildirmiştir. Elde edilen
bu sonuçlar Özer ve ark. (2023), Özdemir (2023), Şanlı ve ark. (2023)
tarafından yapılmış araştırmalarda da ortaya çıkmıştır.
Yapay zekâ uygulamalarının eğitim
alanında kullanılabilirliğine ilişkin bulgularda BM öğrencileri, öğrenmeyi
bireyselleştirerek öğrenciye özgü deneyimler sunması sebebiyle, BÖTE
öğrencileri ise derse olan ilgiyi artırmada kullanılabilir olduğunu belirtmiştir.
Her iki grup, yapay zekâ uygulamalarının ders içeriği hazırlama, öğrenmeyi
kolaylaştırma ve ödev/proje süreçlerinde kullanılabilir olduğu konusunda ortak
görüş bildirmiştir. Elde edilen bu sonuçlar Özer ve ark. (2023), Özdemir
(2023), Ravi Kumar ve Raman (2022), Şanlı ve ark. (2023) tarafından yapılmış
araştırmalarda da ortaya çıkmıştır.
Yapay zekâ uygulamalarının eğitime
katkıları açısından BM öğrencileri, bu teknolojilerin öğrenmeyi
bireyselleştirerek daha etkili hale getirdiğini belirtirken, BÖTE öğrencileri
özellikle ödev ve proje hazırlama süreçlerinde destekleyici bir rol oynadığını
ifade etmiştir. Ayrıca, her iki öğrenci grubu tarafından yapay zekâ
uygulamalarının zamandan tasarruf sağladığı ve araştırmalarda kaynak sunduğu da
belirtilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar; Johnston ve ark. (2024), Köse ve ark.
(2023), Özer ve ark. (2023) ve Sanca (2022) tarafından yapılmış araştırma
sonuçlarıyla benzerlik göstermektedir.
Yapay zekâ uygulamalarının gelecekte
doğurabileceği olumsuzluklar açısından, BM öğrencileri kişisel veri
gizliliğinin ihlali ve güvenlik sorunları üzerinde dururken, BÖTE öğrencileri
hazıra konma alışkanlığının artarak öğrencilerde tembelliğe yol açabileceğini
belirtmiştir. Ortak görüşler arasında teknoloji bağımlılığı ve yapay zekânın öğretmenin
yerini alabileceği kaygısı öne çıkmıştır. Baidoo-Anu ve ark. (2024), Özdemir
(2023), Köse ve ark. (2023), Çam ve ark. (2021) tarafından yapılmış
çalışmalarda da benzer sonuçlara ulaşılmıştır.
Yapay zekânın üst düzey düşünme
becerilerine olan katkısı değerlendirildiğinde, BM öğrencileri problem çözme
becerilerinin gelişimine, BÖTE öğrencileri ise analitik düşünme becerilerine
katkı sağladığını dile getirmiştir. Ortak olarak her iki öğrenci grubu da yapay
zekâ uygulamalarının eleştirel, yaratıcı ve algoritmik düşünme gibi becerileri
desteklediğini de vurgulamıştır. Bu sonuçlar da Şanlı ve ark. (2023), Özer ve
ark. (2023) tarafından yapılmış araştırma sonuçlarıyla benzerdir. Aynı zamanda
her iki öğrenci grubu da kişisel gelişimlerine destek açısından yapay zekâ
uygulamalarının teknik becerilerin gelişimi, mesleki deneyim kazanımı ve
planlı/programlı çalışma alışkanlıklarını desteklenmesi açısından faydalı
olduğunu belirtmiştir. Bu sonuçlar da Yılmaz ve ark. (2021), Ravi Kumar ve
Raman’ın (2022) araştırma sonuçlarıyla benzerdir.