Bir Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Düşünce İnsanı Olarak Mehmed Enisî (Yalkı) ve Bir Anti-‐Sosyalist Metin Olarak “İnsanlarda Müsavat: Sosyalistlerin Allah’ı”
Nesir: edebiyat araştırmaları dergisi, sa.7, ss.43-79, 2024 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2024
- Doi Numarası: 10.5281/zenodo.13944081
- Dergi Adı: Nesir: edebiyat araştırmaları dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Education Source, TR DİZİN (ULAKBİM), Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.43-79
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, arşiv araştırması ve Osmanlıcadan Türkçeye çeviri yazısı yapılan 1924 tarihli antisosyalist bir edebî kurgunun analizine dayanarak bir geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet düşünce insanının yaşamı, ideolojisi ve eser üretim tercihleri arasındaki karşılıklı ilişkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, pek de tanınmamış bir Osmanlı subay, seyyah, yazar, mütercim ve edebiyat öğretmeni olup Cumhuriyet döneminde de eser vermeyi sürdürmüş olan Mehmed Enisî’nin hayatı ve eserleri hakkında yazındaki malumatı düzelterek genişletmektedir. Böylece, pozitivist bir liberal olan Enisî’nin 1924 gibi çok erken bir tarihte, anti-sosyalist bir edebî kurguyu İngilizceden Osmanlıcaya çevirip bastırması ile sosyalizmi kendi ideolojisi ve yaşam biçimine yönelik bir tehdit olarak algılayışı arasındaki ilişkiler yorumlanmaktadır. Çalışmada ayrıca, Enisî’nin İngilizceden Osmanlıcaya çevirdiği metin, Latin harfli Türkçeye çevrilerek araştırmacıların istifadesine de sunulmuştur.