2024 Kimya Öğretim Programındaki 10. Sınıf Sürdürülebilirlik Temasına İlişkin Kimya Öğretmen Adaylarının Yeterlikleri
28th International Conference on Chemistry Education (ICCE) & 17th European Conference on Research in Chemical Education (ECRICE), Erzurum, Türkiye, 13 - 17 Temmuz 2026, ss.37-38, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Erzurum
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.37-38
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
2024 Kimya Öğretim Programı, yeşil kimya ve küresel çevre sorunlarını açıkça programa entegre ederek sürdürülebilirliği 10. sınıf kimya öğretiminin temel odak noktalarından biri olarak konumlandırmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma kimya öğretmen adaylarının sürdürülebilirliğe ilişkin yeterliklerini; küresel çevre sorunları (örneğin sera etkisi, küresel ısınma, ozon tabakasının incelmesi, çevre kirliliği, ekolojik ayak izi ve asit yağmurları) ile yeşil kimya konularındaki bilgi düzeyleri açısından değerlendirmektedir.
Araştırmada kesitsel betimsel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2025–2026 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Türkiye'nin Marmara ve İç Anadolu bölgelerindeki devlet üniversitelerinde öğrenim gören üçüncü ve dördüncü sınıf kimya öğretmen adayları (N = 48) oluşturmaktadır. Veriler, Çevre Sorunları Bilgi Ölçeği ve Yeşil Kimya Bilgi Ölçeği olmak üzere iki açık uçlu veri toplama aracıyla toplanmış ve içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Katılımcı yanıtları dört düzeyli bir dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilmiştir (0 = yanıtsız, 1 = yanlış, 2 = kısmen doğru, 3 = doğru) ve bulgular betimsel istatistiklerle özetlenmiştir.
Ön bulgular, küresel çevre sorunlarına ilişkin yanıtların %26,3'ünün tamamen doğru, %28,3'ünün kısmen doğru olduğunu; buna karşın %45,4'ünün doğru olmadığını (yanıtsız veya yanlış; 0–1 düzeyi) göstermektedir. Yeşil kimya konusunda ise yanıtların %42,0'ı tamamen doğru, %25,0'ı kısmen doğru olup, %33,0'ı doğru değildir (yanıtsız veya yanlış; 0–1 düzeyi).
Kavram yanılgılarının en belirgin olduğu konular sera etkisi ve ozon tabakasının incelmesidir. Katılımcıların önemli bir kısmı sera etkisini yalnızca zararlı ve tamamen olumsuz bir olay olarak değerlendirmiş, Dünya'nın sıcaklık dengesinin korunmasındaki doğal ve yaşamsal rolünü göz ardı etmiştir. Ayrıca ozon deliğini, ozon tabakasının incelmesi yerine fiziksel bir yırtık veya delik olarak tanımlamışlardır. Atom ekonomisi gibi yeşil kimya ilkelerine ilişkin bilgi düzeyinin ise görece daha düşük olduğu belirlenmiştir. Dördüncü sınıf öğrencileri kısmen daha başarılı performans göstermiş olsa da, genel olarak sürdürülebilirlik odaklı öğretim için hazır bulunuşluk düzeyinin sınırlı olduğu görülmektedir.
Bu bulgular, öğretmen yetiştirme programlarında sürdürülebilirlik ve yeşil kimya bileşenlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymakta ve 2024 Kimya Öğretim Programı çerçevesinde yürütülecek program geliştirme çalışmalarına önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Yeşil Kimya, Küresel Çevre Sorunları, Maarif Modeli, Öğretmen Yeterliği.
The 2024 Turkish Chemistry Curriculum positions sustainability as a core focus of Grade 10 chemistry by explicitly integrating green chemistry and global environmental issues. In this context, this study evaluates prospective chemistry teachers’ competencies related to sustainability, focusing on their knowledge of global environmental issues (e.g., greenhouse effect, global warming, ozone layer depletion, pollution, ecological footprint, and acid rain) and green chemistry. A cross-sectional descriptive design was employed. Participants were third- and fourth-year pre-service chemistry teachers (N = 48) from state universities in the Marmara and Central Anatolia regions of Türkiye during the 2025–2026 fall semester. Data were collected using two open-ended instruments: the Environmental Issues Knowledge Scale and the Green Chemistry Knowledge Scale and analyzed through content analysis. Responses were scored using a four- level rubric (0 = no response, 1 = incorrect, 2 = partially 38 2026 ERZURUM TÜRKiYE 13-17 July correct, 3 = correct) and summarized with descriptive statistics. Preliminary findings indicate that for global environmental issues, 26.3% of responses were fully correct and 28.3% were partially correct, while 45.4% were not correct (no response or incorrect; levels 0–1). For green chemistry, 42.0% were fully correct and 25.0% were partially correct, with 33.0% not correct (no response or incorrect; levels 0–1). Misconceptions were most evident for the greenhouse effect and ozone depletion: many participants viewed the greenhouse effect solely as an inherently harmful and entirely negative phenomenon, overlooking its natural and essential role in maintaining Earth’s temperature balance and described the ozone hole as a physical rupture rather than ozone thinning. Knowledge of green chemistry principles such as atom economy was comparatively weaker. Although fourth-year students performed slightly better, overall preparedness remains limited for sustainability-oriented instruction. These findings highlight the need to strengthen sustainability and green chemistry components in teacher education programs and offer implications for curriculum development under the 2024 Chemistry Curriculum framework.
Keywords: Sustainability, Green Chemistry, Global Environmental Issues, Maarif Model, Teacher Competency