Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Sendai Çerçevesini Aramak: Eğitim Misyonları Üzerinden Bir İnceleme
VIII. International Teacher Education and Accreditation Congress , İstanbul, Türkiye, 16 - 17 Ekim 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1-2
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Son yıllarda afetlerden etkilenen nüfusun artmasıyla birlikte, afet risklerini azaltmaya yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır. Özellikle 1990’lı yıllardan itibaren uluslararası politika metinlerinde, afetler gerçekleştiğinde kriz yönetimi odaklı yaklaşımların yanında zamanla, afetler gerçekleşmeden önce afet risklerini azaltmaya yönelik risk yönetimi odaklı yaklaşımlar önem kazanmıştır. 1990-1999 Uluslararası Doğal Afet Azaltma On Yılı, 1994 Yokohama Stratejisi ve Eylem Planı, 2005 Hyogo Eylem Planı ve son olarak 2015-2030 Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi afet risklerinin azaltılmasına yönelik uluslararası politika ve eylem çerçeveleridir. Bu eylem planları çerçevesinde risk azaltmada birçok sektöre olduğu gibi eğitim öğretim sektörüne de çeşitli misyonlar yüklenmektedir. Örgün eğitim faaliyetlerinde afet risklerini azaltmaya yönelik eğitim birçok ülkede farklı dersler çatısında yürütülmekle birlikte Türkiye’de ortaokul düzeyinde büyük oranda Sosyal Bilgiler dersi kapsamında ele alınmaktadır. Bu çalışmada Sendai çerçevesi kapsamında eğitime yüklenen misyonların Türkiye’de sosyal bilgiler ders kitaplarında nasıl karşılık bulduğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemiyle tasarlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmanın veri kaynaklarını Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi ve Türkiye’de milli eğitim bakanlığı tarafından ortaokul 5, 6 ve 7. sınıflarda okutulan sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmadan elde edilen veriler iki aşamalı bir analiz sürecine tabi tutulmuştur. Analizin birinci aşamasında Sendai çerçevesi içerik analizi tekniğine göre analiz edilerek Sendai çerçevesinde afet risklerini azaltma konusunda eğitim öğretime yüklenen misyonlar belirlenmiş, bu misyonlardan birbirine yakın olanlar üst düzey misyonlar altında gruplandırılmıştır. Ardından oluşturulan bu analiz çerçevesi kapsamında ortaokul sosyal bilgiler ders kitapları yönlendirilmiş içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz kapsamında Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi kapsamında belirlenen misyonların sosyal bilgiler ders kitaplarındaki karşılıkları ve temsil düzeyleri incelenmiştir. Bu çalışma Türkiye’de 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra hazırlanan TYMM öğretim programları kapsamında oluşturulmuş sosyal bilgiler ders kitaplarının Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi'nden türetilen eğitim misyonları açısından incelenmesi bakımından önem arz etmektedir.