Müslüman Olmayanların İslam Algısı ve İslamofobi ile İhtidanın Sarmal Yapısında Medyanın Rolü

DÜZGÜNER S.

Medya ve Din Araştırmaları Dergisi (Online) , cilt.9, sa.1, ss.299-323, 2026 (TRDizin)

Özet

İnsan ve toplumlar kendilerinden olmayanı “öteki” olarak niteleyip ona yönelik farklı algı ve tutumlar geliştirme eğilimindedir. Müslüman olmayanlar için de İslam ve Müslümanlar “öteki”ni oluşturmaktadır. Tarih boyunca gayrimüslimlerin İslam ve Müslümanlara dair algı ve tutumları çeşitli sosyal, kültürel, siyasi ve ekonomik nedenlere bağlı olarak farklılık göstermiştir. Bu süreçte olumsuz tutumlar İslam ve Müslüman karşıtlığı şeklinde ortaya çıkarken olumlu tutumlar İslam ve Müslümanlara saygı duyma ve kimi zaman bu dine yönelerek ihtida etme şeklinde ortaya çıkmaktadır. İslam karşıtlığı ile İslam’a yönelme iki zıt kutup gibi görünse de çoğunlukla bu ikisinin bir arada var olduğu ve birbiri ile doğru orantı içinde bulunduğu sosyolojik bir gerçekliktir. Makale, Müslüman olmayanların İslam’a yönelik algı ve tutumlarını tarihi akış içerisinde ele almakta, İslamofobi ile ihtidanın kesişim noktalarını incelemekte ve bu noktalarda medyanın rolüne odaklanmaktadır. Yorumlayıcı bir yaklaşımla ele alınan makalede İslam’a yönelik algı ve tutumların tarihi arka planı için literatür incelemesi yapılmış, yakın dönemdeki İslamofobi ve ihtida verileri içinse sistematik literatür taraması yapılarak veriye dayalı alan araştırmaları esas alınmıştır. Makalede İslam ve Müslümanlara yönelik tutumların hangi şartlarda ve toplumun hangi katmanında ortaya çıktığı tespit edildikten sonra son yıllarda hem İslamofobi hem de ihtida oranlarındaki artışa ilişkin veriler sunulmuş ve bu ikisinin arka planına dair çıkarımlara yer verilmiştir. Sonuçta, sosyal hayat ve medyada İslamofobi’nin artmasının İslam ve Müslümanları tüm insanların gündemine taşıdığı, bunun neticesinde bazılarının İslam’ı araştırdığı, bunlardan bir kısmının da Müslüman olduğu ve sonrasında İslamofobi’ye maruz kaldığına ilişkin tespitler yapılmıştır. Makalede İslam’a yönelik iki zıt tutumun bir arada var olmasında medyanın ne denli önemli bir rol oynadığı ortaya konmuştur.
Individuals and societies tend to label those who does not belong to their groups as "the other," and develop different perceptions and attitudes towards them. For non-Muslims, Islam and Muslims constitute the "other." Throughout history, the perceptions and attitudes of non-Muslims towards Islam and Muslims have varied due to various social, cultural, political, and economic reasons. In this process, negative attitudes manifest as Islamophobia and anti-Muslim sentiment, while positive attitudes manifest as respect for Islam and Muslims, and ultimately, conversion to Islam (ihtida) in some cases. Although Islamophobia and conversion to Islam seem like two opposing poles, it is a sociological reality that these two often coexist and are directly proportional to each other. This article examines the perceptions and attitudes of non-Muslims towards Islam within a historical context, explores the intersections of Islamophobia and conversion, and focuses on the role of the media in these intersections. Adopting an interpretive approach, the article includes a literature review for the historical background of perceptions and attitudes towards Islam, and a systematic literature search depending on data-based research for recent studies on Islamophobia and conversion. The article identifies in which layers of society and under what conditions positive and negative attitudes towards Islam and Muslims emerge. Then, it presents data on the increase in both Islamophobia and conversion to Islam rates in recent years and discusses about the background of these two phenomena. Ultimately, the article concludes that the rise of Islamophobia in social life and the media has brought Islam and Muslims to the forefront of public discourse, leading some to research Islam, some to convert to Islam, and Muslim converts subsequently face with Islamophobia. The article highlights the significant role of the media in the coexistence of these two opposing attitudes towards Islam.