KIRAAT TEFSİR İLİŞKİSİ ZEMAHŞERÎ ÖRNEĞİ


Kılıç M.

M.Ü İlahiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 2015

  • Basım Tarihi: 2015
  • Yayınevi: M.Ü İlahiyat Fakültesi Yayınları
  • Basıldığı Şehir: İstanbul

Özet

Klasik İslami ilimleri temel başlangıç noktası hiç kuşkusuz Kur'an ve Kur'an'ın tefsiri, yorumlanması, anlaşılması meselesidir. Kur'an ayetlerinin tefsiri ve yorumlanması sürecinde Kur'an kıraatlerinin önemli bir katkısı vardır. Kıraat ilminin sağladığı bu hayati katkı, klasik tefsir literatürü içerisinde kıraat-tefsir ilişkisini temel bir menzil taşı haline getirmiştir. Kıraat-tefsir ilişkisi söz konusu olduğunda ise Zemahşeri ve onun el-Keşşâf isimli eseri tefsir literatürü içerisinde temel bir kaynak, klasik bir eser, bir başucu kitabı olarak öne çıkmaktadır.

Zemahşeri ve el-Keşşâf, İslami ilimler literatürü içerisinde durduğu tarihsel konum açısından, kendisine kadar gelen İslami ilimler ve tefsir geleneğinin derinlikli bir çerçevesini sunmuştur. Diğer taraftan ortaya koyduğu ilmi miras açısından da kendisinden sonraki İslami ilimler ve tefsir geleneğinin seyrinde önemli bir etki ve iz bırakmıştır. Kıraat- tefsir, kıraat-Arap dili ilişkisi konusunda izlediği yaklaşım,  sergilediği kavrayış, öne sürdüğü yöntem Zemahşeri ve eseri el-Keşşâf'ın tefsir literatüründe bıraktığı en önemli etki ve izler arasındadır.

Bu kitapta Zemahşerî’nin tefsirinde naklettiği sahih-şâz vecihleriyle bütün kıraatler; onları kullanma keyfiyeti çerçevesinde kıraat-tefsir ve kıraat-Arap dili ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca sahih kıraatlerin tespitinde öne sürülen  temel şartlar açısından Zemahşerî’nin kıraatleri kabul  kriterleri konusu ele alınmıştır. Son olarak da kıraatler bağlamında Zemahşerî’ye yöneltilen tenkitler tespit edilmiş ve bunlar objektif bir bakış açısıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır.