Kapsayıcı eğitim perspektifinden ölçme ve değerlendirme araçları: 9. ve 10. sınıf tarih ders kitapları üzerine bir inceleme
ULUSLARARASI KAPSAYICI EĞİTİM KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 17 - 18 Nisan 2026, ss.48-49, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.48-49
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kapsayıcı eğitim tüm öğrencilerin öğrenme sürecinde kendilerini ifade edebilecekleri imkanların oluşturulmasını benimser. Bu noktada öğrencilerin bireysel farklılıklarını merkeze alarak bu farklılığın kapsayıcı eğitim bağlamında öğrenciye alan açması gerektiğini vurgular. Farklı bilişsel özelliklere ve farklı öğrenme ihtiyaçlarına sahip öğrencilerin ölçme ve değerlendirme sürecinin oluşturulmasına dikkat çeker. Bu bağlamda kapsayıcı eğitimde ölçme ve değerlendirmenin, öğrenciler arasındaki bireysel farklılıkları dikkate alan, çeşitli ölçme ve değerlendirme araçları aracılığıyla her öğrencinin kendini ifade edebilmesine olanak tanıyan ve yalnızca sonuç odaklı değil süreç odaklı bir anlayışla öğrenmeyi destekleyen bir şekilde yürütülmesi gerekliliği üzerinde durur. Bu çerçevede alan yazın incelendiğinde, kapsayıcı eğitim perspektifinden Türkiye’deki tarih ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme araçları açısından ele alındığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Buradan hareketle araştırma, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yenilenen ders kitaplarını kapsayıcılık ölçütleriyle sorgulayan özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Araştırmada tarih dersi öğretim programından hareketle her öğrenme çıktısı için 9. ve 10. sınıf ders kitabında hazırlanan “Uygulayalım”, “Değerlendirelim” bölümleri ile her ünite sonunda yer alan ölçme-değerlendirme soruları ele alınmıştır. Bu bölümler, öğrencilerin öğrenmelerini farklı yollarla ifade edebilecekleri ve aktif katılım gösterebilecekleri kritik etkinlikleri içerdiği için kapsayıcı eğitim bağlamında incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı ve durum çalışması deseni üzerine temellendirilmiştir. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın verilerini 2024 yılı öğretim programına ait 9. ve 10. sınıf tarih ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme araçları oluşturmaktadır. Araştırma soruları doğrultusunda veriler incelenmiş ve verilerin analiz edilmesinde betimsel analiz ve içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. 9. ve 10. sınıf ölçme ve değerlendirme araçlarının, daha çok bireysel farklılıkları destekleyen süreç odaklı bir yapıda olduğu görülmüştür. Bilişsel düzey bağlamında Bloom taksonomisinin tüm basamaklarını kapsayan heterojen bir dağılım söz konusudur. Bu durum, farklı bilişsel özelliklere sahip öğrencilerin kendilerine uygun sorularla/etkinliklerle karşılaşabilmesi açısından kapsayıcı eğitim ilkeleriyle örtüşen bir potansiyel taşımaktadır.