Batı Karanlığını Aydınlatan Doğu Işığı: İslam Medeniyeti
Dil ve Edebiyat Araştırmaları, cilt.19, sa.215, ss.71-76, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 19 Sayı: 215
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Dil ve Edebiyat Araştırmaları
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.71-76
- Marmara Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
BATI
KARANLIĞINI AYDINLATAN DOĞU IŞIĞI: İSLAM
MEDENİYETİ
Mahmut
BABACAN
Ali Haydar Haksal, sanat ve
edebiyatı bir estetik uğraş ve kaygı olmanın ötesinde medeniyet bilinci taşıyan
kurucu ve kutlu bir alan olarak görür. Kendisiyle yapılan bir röportajda “biz
bir medeniyet mensubuz, Müslümanız…
Müslüman olduğumuz için bizim temel ilkelerimiz vardır. Bu temel
ilkeleri, içinde bulunduğumuz medeniyeti iyi kavrayamamışsanız o medeniyet
adına söz söylemek gibi bir gücünüz de olmaz. Sanatçı ruhuyla kendi
medeniyetinin özünü ve ruhunu verecek bir biçimde estetiği önemseyerek, dili
üslubu, tarzı iyi gözeterek eserler vermesi gerekir” diyerek kendi sanat ve edebiyat ilkelerini
ortaya koyar. Bu çerçevede Batı edebiyatına ait eserleri okuyup incelerken
neyin gerçekten Batı’ya ait olduğu neyin Doğu medeniyetlerinden alıntı,
çalıntı, ilham alınmış olduğunu iyi anlamamız için de önce kendi değerlerimizi,
eserlerimizi, kültürümüzü iyi tanımamız gerekir görüşündedir. Hangi fikir
özgün, hangi fikir diğer medeniyetlerden iktibas edilmiş veya etkilenilerek
yazılmıştır bunu anlamamız için önce kendi medeniyetimize ait eserlere vakıf
olmalıyız, sonra da Batılı eserleri okurken Doğu medeniyete ait izleri
aramalıyız.
Bu çerçevede Haksal, bazı Batılı
eserleri okuduktan sonra o eserleri İslam medeniyeti süzgecinden geçirerek
eleştirip değerlendiği yazılarını Yedi İklim’de parça parça yayımladıktan sonra
2022-2025 tarihleri arasında birer yıl arayla Doğu Işığı adıyla dört
ciltlik bir külliyat halinde yayımlamıştır. Ali Haydar Haksal, içerik analizi yöntemiyle
gerçekleştirdiği çalışmasında kimi Batılı yazarların eserlerindeki din ve İslam
etkisini, yazarın hayatı ile paralel olarak değerlendirmektedir.
Ali Haydar
Haksal’ın edebi eserlerini hariç tutacak olursak, medeniyet düşüncesini ve
fikir dünyasını açıklama çalıştığı en önemli eseri dört ciltlik Doğu
Işığı’dır. Bu eserler Haksal’ın
batılı yazılarları takip eden iyi bir okur olduğunu gösterdiği gibi, belli bir duruşu olan, düşüncesinden ve
değerlerinden taviz vermeyen şuurlu bir Müslüman bakışına sahip olduğunu göstermektedir.
Bu dört ciltlik eseri okumak bize Ali Haydar Haksal’ın okuma serüvenini takip
etmemizi sağlar.