Köy Enstitülerinin Kapatılmasının Kanuni Altyapısı


Bursalı O. S.

II Uluslararası Eğitim ve Kültür Akademik Araştırmalar Sempozyumu, Denizli, Türkiye, 12 - 14 Eylül 2019, ss.135-136

  • Basıldığı Şehir: Denizli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.135-136

Özet

Köy Enstitülerini Türk hukuk düzeninin bir parçası yapan norm 1940’ta yürürlüğe giren 3803 sayılı Köy Enstitüleri Kanunu’dur. 1942 yılında yürürlüğe giren 4274 sayılı Köy Okulları ve Enstitüleri Teşkilât Kanunu ile idari yapısı güçlenen Enstitüler, 1947’den itibaren bir dizi kanunun konusu edilmiş ve 1954’te yürürlüğe giren 6234 sayılı Köy Enstitüleri ile İlköğretmen Okullarının Birleştirilmesi Hakkında Kanun ile sona ermiştir. 1969 yılına kadar 6234 sayılı kanunu ilgilendiren bazı kanunlar yürürlüğe girmiştir. Bunlar daha çok Enstitü mensuplarının çalışma hayatı ve mali durumlarıyla ilgilidir.

Bu bildiride Enstitülerin Türk hukuk düzenindeki etkinliğini azaltan ve varlığını sona erdiren kanun ile bu kanunda değişiklik yapan bazı kanunların izi sürülecektir. Her ne kadar Enstitüler hukuken 1940 ile 1954 yılları arasında var olsa da bu yıllardan sonra da hukuki tartışmayı besleyecek normlar bulunmaktadır. Hatırlatmak gerekir ki Enstitülerin hukuki varlığı ile bu varlığa hayat veren normların “etkinliği” birbirinden ayrı tartışmalardır. Bu ayırım özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’de yaşanan siyasi gelişmelerle birlikte okunmalıdır. Dolayısıyla bu bildiride hukuki çerçevede bir analiz yapılacak, dönemin siyasileri ve idarecileri tarafından Enstitüleri ilgilendiren pozitif hukukun nasıl yorumlandığı ve ne derecede etkin biçimde uygulandığı konuları daha ileri tartışmalara ertelenecektir.

Bildirinin asıl sorusu şudur: 1940 yılında kurulan ve 1947’den itibaren ivme kaybeden Enstitüler, hukuken niçin ancak 1954’te sona ermiştir? Diğer bir deyişle, yedi yıl içerisinde kuruluşunu ve teşkilatlanmasını tamamlayan bir hukuki yapı neden yine yedi yıl içerisinde ortadan kalkabilmiştir? Türkçe literatürde Enstitülerin nasıl kapandığı sorusu kadar hatta ondan ziyade niçin kapatıldığı sorusu sorulmuştur. Bu bildiride ise kanunkoyucunun iradesi yönünden bakılarak Enstitülerin niçin tedricen kapatıldığı sorusuna cevap aranacaktır.

The norm that makes Village Institutes a part of the Turkish legal order is the Village Institutes Act (no. 3803), which came into force in 1940. The Institutes, whose structure was strengthened by the Organization of Village Schools and Institutes Act (no. 4274), which came into force in 1942, were subject to a number of laws since 1947 and ended with the law titled Integration of Village Institutes and Primary Teacher Schools (no. 6234), which came into force in 1954. Until 1969, a series of laws concerning the law numbered 6234 came into force. These laws were mostly related to the working life and financial situation of the members of the Institutes.

In this paper, I will trace the law which decreases the effectiveness of the Institutes and the law terminates its existence and some laws amending the latter. Although the Institutes existed legally between 1940 and 1954, there were norms that would feed the legal debate after these years. It should be noted that the legal existence of the Institutes and the effectiveness of the norms that give life to this existence are separate discussions. This distinction, especially after the Second World War should be read in conjunction with the political developments taking place in Turkey. Therefore, this paper will make an analysis within the legal framework and postpone further discussions on how the law concerning the Institutes was interpreted and applied effectively by the politicians and administrators of the period.

The main question of the paper is: Why did the Institutes, which were founded in 1940 and lost momentum since 1947, legally ended in 1954? In other words, why did a legal structure that completed its establishment and organization within seven years disappeared within seven years? In the Turkish literature, the questions of how and why the Institutes were closed were mostly asked. In this paper, I will focus on the will of the legislator and ask why the Institutes were gradually closed down.