el Luma Bir Nahiv Klasiği


Creative Commons License

Temizer A.

Pasifik Ofset, İstanbul, 2015

  • Basım Tarihi: 2015
  • Yayınevi: Pasifik Ofset
  • Basıldığı Şehir: İstanbul

Özet

Giriş ve üç bölümden meydana gelen Ebu’l-Feth Osman b. Cinnî’nin el-Luma‘ Adlı Eserinin İncelenmesi adlı çalışmamızda, öncelikle bir önsöz, daha sonra içindekiler kısmı ve müteakiben çalışma süresince kullanılmış kısaltmaların açıklandığı sayfa bulunmaktadır. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmanın sonraki kısmı, bir sonuç yazısı ve bibliyografya ile sonlanmaktadır.

Giriş kısmında el-Luma‘ müellifi İbn Cinnî’nin (ö. 392/1002) zamanına kadar geçen süreç içerisinde Arap dili ve gramerinin doğuşu ve gelişimi anlatılmıştır. İlaveten bu kısımda, Arap dili bilginleri ve bunların eserlerinden de söz edilmiştir. Ayrıca bu bilginlerin zamanlarında, kurulmasına öncülük ettikleri dil okulları da bahsedilmiştir. Bu okullar, Basra, Kûfe, Bağdat, Mısır ve Endülüs’te teşekkül etmiş kurumlardır.

Birinci bölümde, incelemesini yaptığımız eserin müellifi konu edilmiş ve onun hakkında bilgi verilmiştir. İbn Cinnî’nin yaşadığı dönem ve o dönemin siyasal-sosyal özellikleri vs. kısaca anlatılmıştır. Müteakiben İbn Cinnî’nin hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti, eserleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde son olarak, incelemesini yaptığımız eser (el-Luma‘) gramer sahasına ait olduğundan, müellifin bu alandaki görüşleri aktarılmıştır.

İkinci bölümde eserin genel çerçevede değerlendirilmiştir. Eser hakkında genel bilgilendirmeleri müteakip, eserin metodu, özet eserler içindeki yeri ve kaynakları anlatılmıştır. Kaynaklar kısmında İbn Cinnî’den önce kaleme alınmış eserlerden, İbn Cinnî’nin hocası Ebû Ali el-Fârisî’nin (ö. 377/987) el-Îzâh’ı, Müberred’in (ö. 286/899) el-Muktedab’ı, Sîbeveyhî’nin (ö. 180/796) el-Kitâb’ı ve Zeccâcî’nin (ö.  337/949) el-Cümel’i hakkında malumat verilmiştir.

Üçüncü ve son bölümde, eserin gramer alanındaki önemi üzerinde durulmuş ve ayrıca bu durumu da açıklayıcı mahiyette olan el-Luma‘ üzerine yapılan şerhler incelenmiştir. Eser üzerine -müellifleri tespit edilen- yirmi dört adet şerh çalışması yapılmıştır. Bu şerh çalışmalarından bir kısmı neşredilmiştir.

Bibliyografya kısmında çalışma süresince istifade edilen kaynaklar, müellifleri, varsa neşredenleri, neşir yerleri ve tarihleri belirtilmek suretiyle zikredilmiştir.