Coğrafya Dersleri ve Sorumluluk Değeri: Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi

Creative Commons License

Çalışkan H., Katılmış A.

International journal of geography and geography education (Online), sa.58, ss.19-40, 2026 (TRDizin)

Özet

Coğrafya dersleri ve sorumluluk değeri: öğretmen görüşlerinin incelenmesi

Öz

Öğretim programları aracılığıyla öğrencilere kazandırılmaya çalışılan değerlerden biri olan sorumluluk değeri coğrafya dersi öğretim programlarında en çok öğrenme çıktısı ile ilişkilendirilen değerlerin başında gelmektedir. Bu araştırma, coğrafya öğretmenlerinin, sorumluluk değeri ile coğrafya dersleri arasında nasıl bir ilişki kurduklarını ve sorumluluk değerini öğrencilere kazandırmak için nasıl bir yol izlediklerini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni tercih edilmiştir. Çalışma, amaçlı örnekleme tekniğine göre belirlenen coğrafya öğretmeni olan 10 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup araştırma verileri araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmadan ortaya çıkan sonuçlara göre; katılımcılar sorumluluk değerini, görev bilinci, rol bilinci ve davranışların sonuçlarını üstlenme olarak görmektedirler. Sorumlulukları kazandırmada, okul idaresinin ve coğrafya öğretmenlerinin öğrencilere rol model olma ve onlara görev verip takibini yapmak suretiyle katkı sunabileceklerini düşünmektedirler. Katılımcıların sorumluluk değeri açısından coğrafya dersinin sahip olduğu potansiyelin farkında oldukları ve coğrafya dersini vatan sevgisi, vatandaşlık bilinci ve çevresel sorumluluk gibi sorumluluklarla ilişkilendirdikleri görülmüştür. Coğrafya öğretmenlerinin öğrencilerine sorumluluklarını; sorumluluk verme, rehberlik ve destekleme, onlara rol model olma ve çeşitli etkinlikler ile projelere dahil etme yoluyla kazandırmaya çalıştıkları anlaşılmıştır. Araştırmadan ortaya çıkan diğer sonuçlara göre katılımcıların sorumluluk değerini öğrencilere kazandırırken daha çok; veli, öğrenci ve diğer eğitim paydaşlarından kaynaklı problemler başta olmak üzere bazı sorunlarla karşılaştıkları tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sorumluluk değeri, Değerler eğitimi, Coğrafya öğretmeni, Coğrafya dersleri

Geography Lessons and Responsibility Value: An Examination of Teachers’ Opinions


Abstract

One of the values that teaching programmes strive to instill in students is responsibility, which is among the values most closely associated with learning outcomes in geography teaching programmes. This research was conducted to determine how geography teachers establish a relationship between the value of responsibility and geography lessons and what approach they follow to instill this value in students. The phenomenological research design was chosen for this study. The study was conducted with 10 geography teachers selected using purposive sampling, and the research data were collected using a semi-structured interview form developed by the researchers. The data obtained in the study were analyzed using content analysis. According to the results of the research, the participants perceive the value of responsibility as a sense of duty, a sense of role, and taking responsibility for the consequences of their actions. They believe that school administrators and geography teachers can contribute to instilling responsibility by serving as role models for students and by assigning them tasks and following up on them. It was observed that the participants were aware of the potential of geography lessons in terms of the value of responsibility and that they associated geography lessons with responsibilities such as patriotism, civic awareness, and environmental responsibility. It is understood that geography teachers strive to instill responsibility in their students by assigning responsibilities, providing guidance and support, acting as role models, and involving them in various activities and projects. According to other findings from the research, it was determined that participants encountered certain problems, primarily related to parents, students, and other educational stakeholders, while instilling the value of responsibility in students.

Keywords: Responsibility value, Values education, Geography teacher, Geography lessons