ÖRGÜN EĞİTİM KURUMLARINDAKİ İSLAM EĞİTİMİNE YÖNELİK BİR YÖNTEM TEKLİFİ: TEMSÎLÎ/METAFORİK ANLATIM


Tuncel E.

ULUSLARARASI İSLAM EĞİTİM KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 27 - 28 Nisan 2018, sa.6, ss.561-580

  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.561-580

Özet

ÖZ: Bilindiği üzere İslamî eğitimin merkezinde Allah’ın ayetleri, Hz. Peygamber’in hadisleri ve bu ikisinin etrafında şekillenen Müslüman düşünürlerin eserleri yer almaktadır. Bu mezkûr kaynakların eğitici gücü ve dinamizmi sayesinde farklı ırklara mensup milletler, aynı idealler etrafında birleşerek tarihin akışı içerisinde dünyaya yön vermişlerdir. Bu noktada araştırılması gereken en önemli husus kanaatimizce, başta Kur’an olmak üzere bu kaynaklardaki eğitici ve dönüştürücü gücün temel sebeplerinin neler olduğunun tespitidir. Bu tespit bize, bugünün İslami eğitiminin nasıl olması gerektiğinin parametrelerini keşfetme konusunda da yardımcı olacaktır. Kanaatimize göre kaynaklarımızdaki bu gücün en önemli sebebi, hakikati anlatış/sunuş yöntemi, bir diğer deyişle hakikati ifade ediş biçimidir ki, bu da yoğun bir metaforik/temsîlî anlatım üslubunun hâkim ve etkili olmasıdır.

Bu sebeple günümüzde İslamî eğitim görevini ifa eden kişilerin, özellikle genç nesle ulaşabilmede ve onları ikna edebilmede, kaynaklarımızdaki temsili anlatım yoluyla insanları etkileme ve ikna etme gücünü günümüze taşıyabilmeleri elzemdir. Bir başka ifadeyle, söz konusu eğitimcilerimizin yapmaları gereken şey, Kur’an’ın temsili anlatım metodunu asrın idrakine sunabilmektir. Zira bu tür anlatımlarıyla Kur’an, dünyanın en etkili ve en hayret verici eğitimini gerçekleştirmiş ve bir vahşet toplumunu, bir medeniyet toplumuna dönüştürmüştür. Örneğin, yaşantılarında ticaret olgusuna büyük önem veren Mekke toplumuna bazı hakikatleri ticari kavramlar ve teşbihler eşliğinde anlatması, Kur’an’ın metaforlar ile anlatışının ve bu alandaki i’cazının müşahhas bir örneğini teşkil etmektedir. (bkz. Bakara, 16; Tevbe, 111; Saff, 10; Kâria, 6-8 vd.)

Yine Kur’an’da ve medeniyetimizin temel kaynaklarında iman/mü’min, küfür/kâfir ve nifak/münafık gibi teolojik konularla; yeniden diriliş, cennet ve cehennem gibi uhrevî konular anlatılırken yoğun bir temsîlî/metaforik anlatıma yer verildiğini görmekteyiz. Zira bu emsaller/metaforlar sayesinde muhatabın zihninde manalar daha kolay şekillenerek dağınık olan hususlar toplanmakta ve karışık olan şeyler imtizaç etmektedir.

Biz de İslam eğitimi alanında mesaisini harcayan eğitimcilerimize katkı sağlamak amacıyla hazırladığımız bu çalışmamızda, farklı seviyedeki örgün eğitim kurumlarında on iki yıl boyunca uygulayarak faydalı dönütler aldığımız bazı metaforları, şu ana başlıklar altında sunmaya gayret edeceğiz: I. İnanç-İbadet-Ahlak İlişkisine ve Bütünlüğünün Önemine Yönelik Metaforlar… II. Vahiy ve Peygamber Olgusuna Dair Metaforlar… III. İnsan ve Peygamber İlişkisine Yönelik Metaforlar… IV. Peygamber Kıssaları ve Kavimlerin Helâkine Yönelik Metaforlar… V. Kutsal Kitapların Gönderiliş Amaçlarına Yönelik Metaforlar… VI. Dünyadaki İnanç Gruplarını Açıklamaya Yönelik Metaforlar… VII. İbadet-İstikrar İlişkisine Yönelik Metaforlar… VIII. Günah ve Tövbenin Mahiyetine İlişkin Metaforlar… IX. Ebeveyn-Evlat İlişkisine Yönelik Metaforlar… X. Mahşer ve Ahiret Ahvaline Yönelik Metaforlar…

As it is known, the core part of Islamic education consists of verses of Allah, the hadiths of Prophet Mohammad (pbuh), and Muslim scholars’ works which shaped around these two sources. In the flow of history, thanks to the dynamism and educational power of the aforementioned sources, people from different nations and races guided the world by joining together for the same ideas. In that point, we believe that understanding the fundamental reasons for educative and transformative power of these sources, especially Quran, is the most crucial thing. Because, this finding will help us determine the parameters of today's Islamic education method. In our opinion, this power comes from the method of narrating/presenting the haqiqat (truth), in other words, the way of expressing the haqiqat, which based on metaphorical/representative style.

For this reason, it is important for those who provide Islamic education to apply the methods of influencing and convincing people through representative expressions in our sources to today’s society, since it will help them especially impress and persuade the younger generation. In other words, what our educators need to do is to use the methods of representative expression of Quran, by making connections with today’s world. With such expressions, Quran provides the most effective and astonishing education method which transforms a savage society into a civilized society. For example, narrating some haqiqats by using commercial terms and similes to Mecca society who gives great importance to the trade is a concrete example of metaphoric expressions in Quran (Al-Baqarah, 16; At-Tawbah, 111; As-Saff, 10; Al-Qari’ah, 6-8, etc.)

In Quran and other main sources of our civilization, we can observe that representative/metaphoric expression is intensely used regarding theological issues such as faith/believer, profanity/infidel, discord/hypocrite and also numinous issues such as resurrection, heaven and hell. This metaphoric narration makes it easier for the interlocutor to image the meaning in his mind, making him understand the complicated concepts.

In this paper, to contribute to the methods of our educators who spend their time in the field of Islamic education, we present some metaphors which we have applied in different formal educational institutions for twelve years and had positive feedbacks. These metaphors will be given under the following headings; I. Metaphors On The Importance of Faith-Worship-Moral Integrity … II. Metaphors About the Facts of Revelation and Prophet…III. Metaphors On Man-Prophet Relationship… IV. Metaphors about The Stories of Prophets and Destroyed Tribes… V. Metaphors About The Purposes Of Sending Holy Books… VI. Metaphors Aiming To Explain Belief Groups In The World… VII. Metaphors On Worship & Stability Relationship … VIII. Metaphors About the Nature Of Sin And Repentance… IX. Metaphors On Parent-Child Relationship… X. Metaphors About Judgment Day & Afterlife.