“İsra ve Mirac Hadisesinde Ruh Temalı İhtilaf Meseleleri.”


Kalhussıen O.

ULUSLARARASI VE DİSİPLİNLERARASI RUH SEMPOZYUMU [2-3 NİSAN, 2020], Çanakkale, Türkiye, 22 - 23 Ekim 2020

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Çanakkale
  • Basıldığı Ülke: Türkiye

Özet

Resûl-i Ekrem’in (s.a.v) Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksâ’ya gidişi ve oradan da göğe yolculuğunu ifade eden isrâ ve mi‘râc hadisesi, siyer, tefsir ve hadis kitaplarında detaylıca ele alınan ve üzerinde çokça ihtilaf edilen meşhur bir hadisedir. Meselenin sahabe-i kiramdan günümüze kadar ihtilafa konu oluşunun merkezinde ise isrâ ve mi‘râcın sadece ruhla mı yoksa ruh ve beden birlikteliğiyle mi gerçekleştiği sorusu vardır. Aynı şekilde miraçta Resûl-i Ekrem’in kendinden önceki peygamberlerin ruhlarına mı yoksa ruh ve bedenlerine mi imamlık edip göklerde bazılarıyla görüşmesi meselesi söz konusu tartışmanın diğer bir sorusudur. Dolayısıyla isrâ ve mi‘râc hadisesinin en çetrefilli yönü, hâdisenin ruhla alakalı olan tarafıdır.

 Kemalpaşazâde (ö. 940/1534) bu bağlamda ruh-beden tartışmasını bir üst perdeden çözmek için yeni bir ruh tanımı yaparak ihtilafın hakiki değil, lafzi olduğunu ortaya koymuştur. Ona göre insanın bu algılanabilir yapısının ötesinde, söz konusu algılanabilir yapısına bürünebilen latîf bir cismi vardır. Bu latif cisim, gül suyunun gülün içindeki akışı gibi insanın içinde akar, artmaz veya azalmaz, cismin yaratılışından ölümüne kadar içinde kalır. Bu, kendi kendini idrak eden, gören ve duyan latif bir cisimdir. Resul-i Ekrem (s.a.v) onunla miraca yükselmiştir. Dolayısıyla cismiyle uruç etti diyen kimse haklıdır. Zira o latif bir cisimdir. Aynı şekilde sadece ruhla yükseldi diyen de haklıdır. Çünkü söz konusu bu cisme ruh adı da verilir. Onun bu taksimine göre ihtilaf sadece bir ifade ve daha net bir ifadeyle bir itibar farklılığından ibarettir.

Tebliğde isrâ ve mi‘râc hâdisesi bağlamında yukarıda zikri geçen ruh temalı ihtilaflı konuları yanında Kemalpaşazâde’nin tanım ve taksimi ile ele alınacak ve Osmanlı âlimlerinin bu tanım ve taksime karşı tavrı tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ruh, İsrâ-Miraç, Kemalpaşazâde.