Egemen Dilde Bilişsel Performans: Yürütücü işlevsel ve Sözcüksel Görevlerde İki Dilli ve Tek Dilli Yetişkinlerin Karşılaştırılması


Creative Commons License

KURT Y.

Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sa.3, ss.1186-1199, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, iki dillilik deneyiminin ve edinim yaşının baskın dilde yürütücü kontrol ve sözcüksel performans üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmaya erken iki dilliler (Kürtçe/Arapça–Türkçe), geç iki dilliler (Türkçe–İngilizce) ve Türkçe tek dillilerden oluşan toplam 23 yetişkin katılmıştır. Yöntem: Katılımcılar, ketleyici kontrolü değerlendirmek için renk adlandırma Stroop görevini ve sözcüksel erişimi ölçmek için Türkçe bir kelime bilgisi görevini tamamlamıştır. Bulgular: Parametrik olmayan analizler, erken iki dillilerin Stroop görevinin uyumsuz koşulunda hem geç iki dillilerden hem de tek dillilerden anlamlı düzeyde daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymuş, bu da gelişmiş yürütücü kontrole işaret etmiştir. Buna karşılık, Türkçedeki kelime bilgisi performansı açısından üç grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç: Bu bulgular, erken ve sürekli iki dillilik maruziyetinin yürütücü işlevlerde avantaj sağlayabileceğini, buna karşın benzer dil girdisi koşullarında baskın dildeki sözcüksel performansın iki dillilik deneyimine daha az duyarlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, iki dilliliğin bilişsel sonuçlarının şekillenmesinde edinim yaşı ve dil girdisinin kritik rolünü vurgulamakta ve daha büyük örneklemlerle ve çoklu ölçüm araçlarıyla yapılacak ileri araştırmalara ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.
Purpose: This study examines the effects of bilingual experience and age of acquisition on executive control and lexical performance in the dominant language. A total of 23 adults participated, including early bilinguals (Kurdish/Arabic–Turkish), late bilinguals (Turkish–English), and Turkish monolinguals.  Method: Participants completed a color-naming Stroop task to assess inhibitory control and a vocabulary task in Turkish to measure lexical retrieval. Findings: Non-parametric analyses revealed that early bilinguals significantly outperformed both late bilinguals and monolinguals in the incongruent condition of the Stroop task, indicating enhanced executive control. In contrast, no significant differences were found among the three groups in vocabulary performance in Turkish. Conclusion: These findings suggest that early and sustained bilingual exposure may confer advantages in executive functioning, whereas lexical performance in the dominant language appears less sensitive to bilingual experience under conditions of similar language exposure. The study highlights the critical role of age of acquisition and language exposure in shaping cognitive outcomes of bilingualism, while also underscoring the need for further research with larger samples and multiple measures.