Cihâdi Selefiliğin İdeolojik Oluşumu
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü, Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Uysal
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
“Cihâdi Selefiliğin İdeolojik
Oluşumu” adını taşıyan bu çalışmamız, bağımsızlık sonrası dönemde Müslüman
ülkelerde kurulan yeni ulus devletlerin takip ettiği lâdini politikalara bir
tepki olarak üretilen İslamcılık düşüncesinin ve aksiyon kazanan İslami
hareketin bir sapması olarak altmışlı yıllarda tezahür eden ve günümüze kadar
evrilerek gelen cihâdî hareketin ürettiği düşünceyi konu almaktadır. Araştırmamız,
Cihâdî-Selefi ideolojinin bu süre zarfında İslam dünyası içinde cereyan eden
dâhili veya harici kaynaklı birtakım dini, siyasi, askeri ve sosyal gelişme ve
olgularla bağlantılı olarak, Mısır cihâdî düşüncesi ile
Suudi Selefi (Vehhabilik) düşüncenin birbirine eklemlenmesi neticesinde zaman
içinde peyderpey oluştuğu iddiası üzerine inşa edilmiştir.
Bu çalışmamızda, altmışlı yıllardan
itibaren genelde Müslüman toplumları ve özelde ise İslami hareketleri doğrudan
etkileyen ve “dönüm noktaları” olarak tanımlayabileceğiz söz konusu dini,
siyasi, askeri ve sosyal gelişme ve olguları ana perspektif alarak; kırılma
anlarının yaşandığı bu dönemlerde cihadi selefi ideologlar olarak kabul edilen
kimselerin içinde bulundukları krizlere reaksiyon olarak ürettiği ve dönemin
temsil kabiliyetini haiz ana metinleri kronolojik olarak incelemek suretiyle
cihadi selefi ideolojinin oluşumunun izini sürmeye çalıştık. Böylece cihâdî
düşünceye dair zaman içinde üretilen temaların her birinin büyük oranda İslam
dünyasını ve Müslüman toplumu bir şekilde etkileyen harici veya dahili kaynaklı
olgularla bağlantılı olduğunu göstermeye çalıştık. Bu çalışmadaki temel
amacımız, ilk kez 19.yüzyılda, İslam dünyasının içinde bulunduğu krize bir
reçete olarak sunulun İslamcılık düşüncesinin ve bağımsızlık sonrası dönemde de
bu düşünce üzerine aksiyon kazanan İslami hareketin bir sapması olarak üretilen
cihâdî düşüncenin, söz konusu olgularla bağlantılı olarak ortaya çıktığını,
olgunlaştığını, evrildiğini ve kontrolden çıkmak suretiyle şiddete savrularak
terörize olduğunu göstermeye çalışmaktır.