Sosyobilimsel konular bağlamında öğrencilerin epistemik belirsizliklerinin incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Çiğdem Han Tosunoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Günümüzde hızla ilerleyen teknoloji, oldukça önem kazanan bilimsel gelişmeler ve yakın dönemde yaşanan COVID-19 pandemisi gibi olaylar, fen eğitiminde önemli bir kavram olan bilimsel okuryazarlığın önemini giderek artırmaktadır. Bilimsel okuryazarlık becerisi, bilimsel içeriği bilim dışı olanlardan ayırmayı, bilimin doğasını anlamayı, günlük hayat ve bilimsel bilgiler arasında bağ kurmayı sağlayan bir beceridir. Toplumsal olarak tartışmalı, bilimsel boyutları olan ve etik bağlamı bulunan sosyobilimsel konuların fen eğitiminde kullanılması, bilimsel okuryazarlık becerisini öğrencilere kazandırmak için iyi bir ortam oluşturur. Sosyobilimsel konular tartışmalı doğası gereği öğrencilerin belirsizlik deneyimlemelerine neden olmaktadır. Bu belirsizlikler doğru yönetilirse bilimsel bilgiye ulaşmak için bir araç olarak kullanılabilir. Bu noktadan hareketle sosyobilimsel konular bağlamında sınıf içinde oluşan epistemik belirsizlikleri inceleyebilmek için öğrencilere plastik poşet kullanımı ile ilgili altı ders boyunca tartışma ortamı sağlanmıştır. Bu dersler video kayıtlar halinde yazıya dökülerek analiz edilmiş ve öğrencilerin sosyobilimsel konular bağlamında deneyimlediği, ortaya koyduğu belirsizlikler, bu belirsizliklere bağlı sosyal etkileşim, belirsizliklerin yönetimi özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, öğretmenin epistemik belirsizliği nasıl pedagojik bir araç olarak kullanabileceğine de yanıt aranmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları öğrencilerin sosyobilimsel konular bağlamında tartışma yaptıklarında belirsizlikler ortaya koyduklarını göstermektedir. Bu belirsizlikler incelenirken öğrencilerin sosyal etkileşim özelliklerinin ve epistemik belirsizlik yönetimi özelliklerinin tartışma doğasına göre değişkenlik gösterdiği görülmektedir. Ayrıca bu çalışma, öğretmenler tarafından epistemik belirsizliğin doğru kullanıldığında pedagojik bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda belirsizlikler ile ilgili öğretmenler ön hazırlık yapmalı ve müfredatlar buna göre düzenlenmelidir.